Mononukleoza – przyczyny i leczenie

W dzisiejszych czasach coraz częściej słyszy się o chorobie, zwanej chorobą pocałunków, którą jest mononukleoza zakaźna. Schorzenie to jest charakterystyczne wyłącznie dla krajów wysokorozwiniętych, bowiem do powstania objawów konieczny jest kontakt z patogenem dopiero w okresie dojrzewania, natomiast w biedniejszych krajach, wirus EBV dotyka najczęściej niemowlęta.

Charakterystyka wirusa mononukleozy

Powyższy fakt może być doskonale zauważalny, jeśli tylko zwrócimy uwagę na liczbę osób, które posiadają swoiste przeciwciała, skierowane przeciwko wirusowi Epsteina-Barr. W państwach rozwijających się takie białka są obecne u niemal 100 procent populacji, przeszli oni bowiem zakażenie już w młodym wieku. W krajach Europy Zachodniej natomiast odporność na wirusa cechuje niespełna 60 procent społeczeństwa.

Wirus EBV znany jest również pod inną nazwą, a mianowicie: ludzki herpeswirus 4. Należy on rzecz jasna do grupy hesperwirusów, które odpowiedzialne są za powstawanie wielu chorób zakaźnych u człowieka, między innymi ospy wietrznej i półpaśca. Wirus EBV należy do jednych z najbardziej rozpowszechnionych patogenów tego typu wśród ludzi na całym świecie. Odkrycie tego czynnika chorobotwórczego miało miejsce w 1964 roku i od tego czasu przeprowadzono szereg badań molekularnych, które pozwoliły dość dokładnie ustalić budowę wewnętrzną wirusa.

Jego podjednostki mają kulisty kształt, obraz w mikroskopie zdaje się być nieostry i zamazany, co jest spowodowane występowaniem na powierzchni kapsydu licznych, białkowych wypustek, podobnych do bakteryjnych rzęsek. Działanie wirusa polega na atakowaniu limfocytów B, w których to również ostatecznie przyjmuje uśpioną postać, przez co pozostaje w organizmie żywiciela do końca życia. Poza limfocytami B, wirus EBV atakuje również komórki nabłonkowe, występujące w nosogardle, stąd też bierze się nazwa choroby. Nowoutworzone w gardle podjednostki wirusowe, bardzo łatwo mogą się przenosić podczas pocałunku.

Czy wirus powoduje raka i depresję?

Od wielu lat prowadzi się intensywne badania nad rzekomą onkogennością wirusa. Dotychczas wykazano, że wirus ten odpowiada również za powstawanie raka jamy nosowo – gardłowej oraz za rzadkie przypadki chłoniaka Burkitta, które pojawiają się obecnie na terenach Afryki Równikowej. Przypuszcza się również, że wirus EBV odgrywa dużą rolę w patogenezie depresji i zespołu przewlekłego zmęczenia.

Objawy mononukleozy

Mononukleoza to infekcja wywołująca objawy, które łatwo pomylić z grypą lub przeziębieniem. Zazwyczaj przechodzi samoistnie w ciągu kilku tygodni. Sprawdź, czy przypadkiem cię nie dopadła!

Co wywołuje mononukleozę?

Choroba jest najczęściej spowodowana przez wirusa Epsteina-Barr (EBV), bardzo powszechnego wirusa, na zakażenie którym jest narażona większość dzieci. Niemowlęta i młodsze dzieci zakażone EBV mają zwykle łagodne objawy, a infekcja rzadko przechodzi w mononukleozę. Częściej zdarza się to u starszych dzieci i nastolatków.

Jak można zarazić się mononukleozą?

Schorzenie rozprzestrzenia się przez pocałunki (stąd często spotykane określenie „choroba pocałunków”), kaszel, kichanie lub jakikolwiek inny kontakt ze śliną zakażonego, a również przez dzielenie jednego naczynia czy np. słomki. Naukowcy uważają, że mononukleozą można zarazić się również drogą kontaktów seksualnych.

Pierwsze objawy

Symptomy mononukleozy są często mylone z grypą, anginą lub zwykłym przeziębieniem. Choroba rozpoczyna się zwykle zmęczeniem, ogólnym złym samopoczuciem, bólami głowy i gardła. Ból gardła staje się stopniowo coraz silniejszy, migdałki puchną i mogą wydzielać biało-żółtą ropę. Węzły chłonne na szyi mogą boleć i powiększyć się.

  • Wysypka
    W kolejnym stadium choroby na twoim ciele może pojawić się wysypka, która występuje częściej, jeśli chory przyjmie ampicylinę lub amoksycylinę na infekcję gardła.
  • Angina
    Pierwszym takim schorzeniem jest bez wątpienia bakteryjna angina, w przebiegu której pojawia się wiele objawów, charakterystycznych także dla choroby pocałunków. Jest to przede wszystkim gorączka na poziomie 38-40oC, jak również powiększone węzły chłonne, zlokalizowane w obrębie szyi. Poza tym, kolor zainfekowanego gardła jest intensywnie czerwony a nalot na migdałkach ma biały kolor i serowatą konsystencję.
Najczęściej występujące objawy mononukleozy:
  • gorączka;
  • senność;
  • wysypka;
  • ból gardła;
  • ogólny dyskomfort, złe samopoczucie, bezpodstawne uczucie niepokoju;
  • bóle lub sztywność mięśni;
  • powiększenie węzłów chłonnych (zwłaszcza na szyi i pod pachami) oraz ich bolesność;
  • opuchnięta śledziona.
Rzadsze objawy mononukleozy:
  • ból w klatce piersiowej;
  • zmęczenie;
  • żółtaczka (pojawienie się żółtego zabarwienia skóry);
  • krwawienia z nosa;
  • duszności;
  • nadwrażliwość na światło;
  • kaszel;
  • bóle głowy;
  • szybsza akcja serca;
  • sztywność karku.
Pomyłka może być groźna

Poza anginą, częste błędy diagnostyczne dotyczą również samego powiększenia węzłów chłonnych, który to objaw pojawia się w większości infekcji zlokalizowanych w obszarze nosogardła. Taki stan wymaga również odróżnienia od stanów nieinfekcyjnych, takich jak łagodne nowotwory tkanki chłonnej.

Mononukleoza jest również mylona z tak zwanym zespołem mononukleozopodobnym, który przebiega praktycznie w identyczny sposób jak sławna choroba pocałunków. Inny jest natomiast czynnik etiologiczny – zespół mononukleozopodobny powodowany jest najczęściej przez wirus cytomegalii, wirus różyczki lub też pierwotniaka toxoplasma gondii. Pomyłka może być groźna szczególnie, jeśli przytrafi się kobiecie w ciąży, ponieważ leczenie na mononukleozę kobiety, która nie została nią zarażona, naraża płód na uszkodzenia.

Jak odróżnić mononukleozę od innych schorzeń?

Jeśli pojawimy się u lekarza z pierwszymi objawami mononukleozy, specjalista może postawić błędną diagnozę. Wątpliwości rozwiewają się dopiero, gdy do kaszlu, osłabienia i ogólnego złego samopoczucia dochodzi obrzęk na twarzy, powiększenie węzłów chłonnych szyi oraz – w wielu przypadkach – powiększona śledziona. Czasami konieczne jest przeprowadzenie badań krwi. U chorych na mononukleozę białe krwinki będą miały bardzo duże jądra, wypełniające niemal całą komórkę.

Badanie poglądowe i nawet bardzo szczegółowy wywiad lekarski mogą być całkowicie nieprzydatne w przypadku łagodnej postaci mononukleozy. Dlatego powszechnie wykonuje się nieswoiste testy, które dają odpowiedź, jaki patogen jest odpowiedzialny za konkretne objawy. Z jakimi jednak chorobami lekarze mylą mononukleozę?

Powikłania mononukleozy

Powikłania przy mononukleozie zdarzają się rzadko, ale niektóre z nich mogą być bardzo poważne. Dlatego nie bagatelizujmy tej choroby i, jeśli na nią zapadniemy, kontrolujmy stan zdrowia naszego organizmu.

Uniknięcie zarażenia wirusem Epsteina-Barr, który wywołuje mononukleozę, jest praktycznie niemożliwe, gdyż nosi go w sobie 95 proc. ludzkości. Nie wszyscy nosiciele zapadają na tę chorobę, ale musimy liczyć się z tym, że schorzenie może dopaść nas w każdej chwili. W większości przypadków mononukleoza ma dość łagodny przebieg: odczuwamy osłabienie, bóle głowy i gardła, kaszlemy i mamy gorączkę.

Nie ma leków przeciwko tej chorobie, która zazwyczaj mija samoistnie po 2-3 tygodniach od wystąpienia pierwszych objawów. Musimy jedynie dużo odpoczywać, pić dużo płynów i łagodzić symptomy. Niestety, czasami mononukleoza może wywołać komplikacje, z których niektóre są bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia.

Krew

Powikłania związane z układem krwionośnym obejmują:

  • autoimmunologiczną niedokrwistość hemolityczną (zniszczenie krwinek czerwonych);
  • małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi, które mają wpływ na jej krzepliwość);
  • granulocytopenię (niedobór białych krwinek).

Te powikłania zazwyczaj ustępują w przeciągu jednego lub dwóch miesięcy bez specjalnego leczenia.

Pęknięcie śledziony

Powiększenie śledziony to jeden z popularniejszych objawów mononukleozy, zwykle ustępujący po kilkunastu dniach. W skrajnych przypadkach może jednak dojść do pęknięcia śledziony w drugim lub trzecim tygodniu choroby, czego objawem jest silny ból brzucha. Jedynym wyjściem w takiej sytuacji jest operacja.

Powikłania, które mogą uszkodzić wątrobę

To normalne, że wątroba chorego na mononukleozę jest lekko obciążona. Zdarzają się przypadki zapalenia wątroby, które zazwyczaj ustępuje bez leczenia. Bardzo rzadko zdarza się, że mononukleoza powoduje trwałe uszkodzenie wątroby.

Choroby serca

Mononukleoza rzadko wywołuje powikłania, które mają wpływ na serce. Zdarza się jednak, że powoduje zapalenie osierdzia, czyli błony otaczającej serce, lub zapalenie mięśnia sercowego.

Choroby płuc

Chory na mononukleozę może mieć problemy z oddychaniem ze względu na często pojawiający się obrzęk migdałków. Jeśli duszności są bardzo silne, można zastosować leki steroidowe.

Inne powikłania po mononukleozie
  • Zespół Guillaina-Barrégo. Jest to zapalenie niektórych nerwów, powodujące osłabienie mięśni i paraliż;
  • napady padaczkowe;
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Przebieg choroby

Mononukleoza zakaźna zazwyczaj przebiega bardzo schematycznie i, oprócz kilku uciążliwych objawów, przechodzi bez żadnych komplikacji. Jak rozpoznać chorobę?

Przebieg choroby u dzieci

Młodsze osoby zwykle znoszą mononukleozę bardzo łagodnie, u niektórych może nawet przebiegać bezobjawowo.U małych dzieci najczęściej pojawia się gorączka i (nie zawsze) powiększone węzły chłonne, opuchnięcie migdałków oraz zapalenie gardła. Starsze dzieci skarżą się na ogólne złe samopoczucie, ból głowy i brak apetytu. Następnie występuje wysoka gorączka, ostry ból gardła, na którym może pojawić się ropny nalot, i powiększenie węzłów chłonnych. Czasami pojawiają się też wybroczyny na podniebieniu miękkim i obrzęk powiek.

Mononukleoza u dzieci

Określenie „choroba pocałunków” może zmylić rodziców, którzy często są przekonani, że mononukleoza to choroba nastolatków i młodych dorosłych. Niestety, nie zdają sobie sprawy, że małe dzieci również są narażone na tę infekcję.

90 proc. przypadków mononukleozy wywołuje wirus Epsteina-Barr, którym można zakazić się przez pocałunki, ale również przez kaszel, kichanie czy spożywanie posiłków z jednego naczynia. Inne wirusy wywołujące chorobę to HIV, cytomegalowirus, adenowirus, a także toksoplazmoza, różyczka i wirusy wywołujące zapalenie wątroby.

Jeden z typów mononukleozy występuje niemal wyłącznie u małych dzieci: jest to zespół „Alicji w krainie czarów”, który charakteryzuje się metamorfopsją, czyli wrażeniem zmian wielkości kształtów i położenia przedmiotów w przestrzeni.

EBV zakaża ponad 95 proc. całej ludzkości. Średni wiek zakażonych różni się w zależności od regionu (np. w Afryce większość osób zostaje zakażonych w wieku od 3 do 6 lat, w krajach rozwiniętych – 10 lub więcej). Jeśli zakażenie nastąpi po 4. roku życia, prawdopodobieństwo wystąpienia objawów mononukleozy znacząco wzrasta. Młodsze dzieci często nie mają żadnych objawów lub są one bardzo łagodne. Nie możemy jednak bagatelizować mononukleozy u dzieci, gdyż grozi ona poważnymi powikłaniami.

Jak objawia się mononukleoza u dzieci?

Chore dziecko zwykle zaczyna skarżyć się na bóle głowy, nie chce jeść, ma złe samopoczucie. Po kilku dniach pojawia się podwyższona temperatura (38-39 stopni Celsjusza), utrzymująca się nawet przez miesiąc. Następnie węzły chłonne szyi powiększają się, a w cięższych przypadkach może dojść do obrzęku krtani i duszności. Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów mononukleozy u dzieci jest zapalenie gardła, któremu towarzyszy biały lub szary nalot na migdałkach oraz czerwone plamki na podniebieniu twardym.

Mononukleoza u dorosłych

Chory zazwyczaj na początku zaczyna odczuwać duże osłabienie i senność. Następnie pojawia się wysoka – powyżej 38 stopni Celsjusza – gorączka oraz znaczne powiększenie węzłów chłonnych w okolicy obojczyka, karku i żuchwy. Kolejnym symptomem jest zapalenie gardła i migdałków, które puchną i pojawia się na nich biały nalot, czemu towarzyszy nieprzyjemny zapach z ust. Często dochodzi do powiększenia śledziony i wątroby, objawiającego się bólem brzucha. Niektórzy dodatkowo zapadają na zapalenie spojówek i odczuwają ból stawów i mięśni.

Uwaga: czasami lekarz myli mononukleozę z inną infekcją, co skutkuje przepisaniem antybiotyku. Po jego zażyciu na ciele pojawia się rozległa grudkowata i swędząca wysypka. Leki należy natychmiast odstawić.

Objawy trwają zwykle ok. dwa tygodnie, po czym samoistnie znikają. Aby je złagodzić, można stosować środki takie jak paracetamol czy ibuprofen, niezalecane natomiast jest zażywanie aspiryny. W większości przypadków mononukleoza nie pozostawia trwałych uszczerbków na zdrowiu. Trzeba jedynie pamiętać, by unikać przeciążania organizmu przez kilka miesięcy po jej przebyciu.

Leczenie mononukleozy

Mononukleoza zakaźna jest chorobą, w przypadku której nie trzeba prowadzić żadnej specjalistycznej terapii.Objawy schorzenia ustępują samoistnie, zwykle po 2-3 tygodniach. Warto jednak postarać się, aby w tym czasie zapewnić pacjentowi stosunkowo dużo odpoczynku i odpowiednią dietę, co znacznie przyspieszy cały proces zdrowienia.

Ból gardła możesz uśmierzyć dzięki płukance z rumianku.

Określenie „choroba pocałunków” nie brzmi groźnie, ale w żadnym wypadku nie powinniśmy lekceważyć mononukleozy. Jeśli zaniedbamy leczenie, może ona doprowadzić do groźnych powikłań. Mononukleoza to zakaźna choroba wirusowa wywołana przez wirusa Epsteina-Barr oraz, w rzadkich przypadkach, przez wirusa cytomegalii – CMV. Nie ma na nią lekarstwa, ale zwykle znika sama, nie wywołując komplikacji. Jeśli jednak zapadliśmy na mononukleozę, powinniśmy przestrzegać podstawowych zasad, by zminimalizować ryzyko powikłań.

  • Dużo snu
    Sen to naprawdę podstawowa sprawa przy mononukleozie. Śpij tak długo, jak możesz, i nie zwalczaj senności.
  • Łóżko
    W najostrzejszej fazie choroby nie opuszczaj łóżka, zwłaszcza jeśli czujesz się słaby i zmęczony. Twoje ciało podpowiada ci w takich momentach, co jest dla ciebie najlepsze.
  • Napoje
    Pij dużo płynów, by zapobiec odwodnieniu, najlepiej wodę lub świeży sok z owoców.
  • Dbaj o gardło
    Ssij pastylki na gardło lub landrynki, by złagodzić ból gardła. Przepłukuj regularnie gardło ciepłą wodą z solą. Jedz potrawy łatwe do połknięcia, niepodrażniające przełyku.
  • Dobrze się odżywiaj
    Zwróć uwagę, jakie składniki odżywcze i minerały zawierają twoje posiłki. Zadbaj o ułożenie dobrze zbilansowanej diety, która wzmocni twój układ odpornościowy. Jedz mniejsze posiłki, ale za to częściej – twój układ trawienny nie będzie bardzo obciążony. Unikaj jedzenia fast foodów, które osłabiają układ odpornościowy.
  • Walcz z gorączką
    Jeśli masz podwyższoną temperaturę, zażywaj leki redukujące ją, takie jak ibuprofen czy aspiryna. Nie podawaj ich jednak dzieciom poniżej 18. roku życia.
Czy konieczne są silniejsze leki?

W większości przypadków leczenie mononukleozy jest ukierunkowane na łagodzenie objawów. Zwykle podaje się dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, by zmniejszyć ból i obniżyć temperaturę ciała. Podawanie leków przeciwwirusowych nie ma znaczącego wpływu na przebieg choroby, a zażywanie antybiotyków skończy się najprawdopodobniej wystąpieniem wysypki na skórze, która będzie utrzymywała się przez kilka dni. W przypadku poważnie spuchniętych migdałków lub gardła podaje się kortykosteroidy – hormony kory nadnerczy mające działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne.

Domowe sposoby leczenia mononukleozy

Mononukleoza jest bardzo powszechną ostrą chorobą wirusową, która może dopaść każdego. Nie ma na nią leku, zwykle przechodzi sama po kilkunastu dniach. Jak złagodzić objawy „choroby pocałunków” domowymi sposobami?

Mononukleoza jest chorobą niezwykle zaraźliwą. Można zachorować mając nawet jednorazowy, krótki kontakt z chorym lub z zakażonym przez niego przedmiotem. Pierwszymi objawami są głównie zmęczenie, ból gardła i migdałków i gorączka. Ważne jest, by upewnić się, że mamy do czynienia „tylko” z mononukleozą i nic poważniejszego nam nie dolega. Leczenie „choroby pocałunków” polega na… przeczekaniu jej. Możemy jednak złagodzić uciążliwe symptomy domowymi sposobami. Jakimi?

  • Wypoczynek
    Jeśli lekarz zdiagnozuje u ciebie mononukleozę, podstawową sprawą jest zapewnienie sobie dużo spokoju i odpoczynku. Leż w łóżku, śpij jak najdłużej i nie przemęczaj organizmu – unikaj większych wysiłków fizycznych i oczywiście uprawiania sportu.
  • Czosnek
    Czosnek jest jednym z najpopularniejszych naturalnych „lekarstw”. Stosuje się go przy łagodzeniu wielu schorzeń. Nie wyleczy nas co prawda z mononukleozy, ale z pewnością przyniesie ulgę i może skrócić czas choroby. Spróbuj zjadać dziennie kilka jego ząbków.
  • Eukaliptus i lawenda
    Kąpiele z dodatkiem olejków z wyciągiem z eukaliptusa i lawendy złagodzą wrażenie wyczerpania i dodadzą energii.
  • Dieta i jej suplementy
    Możemy również wspomóc organizm preparatami witaminowymi. Przyjmowanie suplementów z witaminą C, A i B, a także magnezu, potasu i wapnia może wzmocnić układ odpornościowy i przyspieszy proces zdrowienia. Oprócz tego powinniśmy także oczywiście zadbać o przestrzeganie zdrowej, bogatej w składniki odżywcze diety. Jedzmy sześć małych posiłków dziennie zamiast trzech dużych, włączmy do jadłospisu więcej warzyw, owoców i produktów nieprzetworzonych. Pijmy dużo wody – ponad 2 litry dziennie – by wypłukać toksyny z organizmu.
Póki nie opadnie gorączka najlepiej jest leżeć w łóżku i wypoczywać.
Co na ból gardła?

Aby złagodzić objawy zapalenia gardła i migdałków, przepłukujmy je ciepłą wodą z solą lub ekstraktem z lukrecji.

Inne zioła pomocne w walce z mononukleozą

Powszechnie uważa się, że ekstrakt z liścia oliwnego pomaga osłabić wzrost liczby wirusów wywołujących mononukleozę. Suplementy z echinaceą podniosą odporność organizmu, który szybciej zwalczy chorobę, a dmuchawiec ochroni twoją wątrobę, która podczas mononukleozy jest lekko obciążona. Pamiętaj jednak, nie wszystkim służą poszczególne zioła i przed rozpoczęciem kuracji powinieneś skonsultować się z lekarzem.

Leczenie mononukleozy u dzieci

Leczenie mononukleozy polega najczęściej na skierowaniu dziecka na badania laboratoryjne – morfologię krwi i próby wątrobowe. Jeśli wyniki potwierdzą mononukleozę, a choroba ma łagodny przebieg, dziecko może pozostać w domu. Przy poważniejszych objawach konieczna staje się hospitalizacja. Nie ma leków na mononukleozę, pozostaje zatem jedynie łagodzenie objawów. Jedynie w przypadku wystąpienia powikłań podejmuje się dalsze działania. Przejście mononukleozy daje trwałą odporność na to schorzenie.

Po przejściu mononukleozy dziecko powinno zostać w domu przez ok. miesiąc. Schorzenie bardzo osłabia organizm, więc maluch nie powinien w tym czasie obciążać organizmu. Wskazane jest spożywanie lekkostrawnych posiłków i picie dużych ilości płynów.

Mononukleoza w ciąży

Kobiety w ciąży bardzo często martwią się o infekcje wirusowe, które mogą zagrażać zdrowiu dziecka. Mononukleoza jest powszechną chorobą, która może pojawić się w czasie ciąży. Czy zatem przyszłe mamy powinny się jej bać?

Czy mononukleoza jest groźna dla ciężarnych?

Na szczęście choroba rzadko stanowi poważne zagrożenie dla rozwijającego się w brzuchu matki dziecka. Według naukowców ryzyko poronienia czy rozwinięcia się wad płodu nie zwiększa się, jeśli matka przeszła mononukleozę.

W większości przypadków przebieg choroby jest dość łagodny. Do objawów należą m.in. powiększenie węzłów chłonnych, zmęczenie, gorączka, ból gardła. Ciężarne kobiety przechodzące mononukleozę mogą szczególnie dotkliwie doświadczać wrażenia przemęczenia organizmu.
Kobiety, które planują zajść w ciążę, a przeszły niedawno mononukleozę, powinny odczekać do momentu, aż wyniki badania krwi oraz próby wątrobowe będą zadowalające.

Czy powinnam wybrać się do lekarza?

Tak jak w przypadku każdej innej choroby w trakcie ciąży, jeśli rozpoznajesz u siebie objawy mononukleozy, powinnaś skonsultować się z lekarzem. Przed postawieniem diagnozy zostaną przeprowadzone badania krwi. Chociaż zwykle choroba ta nie stanowi zagrożenia dla dziecka, powinnaś pozostać pod stałą kontrolą specjalisty.

Gorączka może być niebezpieczna

Jednym z podstawowych objawów mononukleozy jest gorączka. Jeśli jesteś w ciąży, musisz kontrolować wysokość temperatury swojego ciała. Jeśli jest naprawdę duża, może stać się groźna dla płodu.

Powikłania po mononukleozie u ciężarnych

Chociaż w większości przypadków mononukleoza nie jest niebezpieczna dla zdrowia dziecka, może (podkreślamy: w ekstremalnie rzadkich sytuacjach) doprowadzić do poronienia, a jeśli wystąpi w pierwszym trymestrze ciąży, może powodować wady płodu. Zakażenie wirusem Epsteina-Barr bardzo rzadko wywołuje także u ciężarnych schorzenie limfoporliferacyjne zagrażające życiu kobiety.

Jak łagodzić objawy mononukleozy w ciąży

Ponieważ nie wynaleziono jeszcze leku na mononukleozę, możemy jedynie zażywać środki, które złagodzą jej symptomy. Kobiety ciężarne muszą jednak pamiętać, że zażywane przez nie leki mają wpływ na dziecko, dlatego przed ich zastosowaniem powinny skonsultować się ze specjalistą. Przebieg każdej ciąży jest inny i dlatego nawet zażycie środków, które teoretycznie są bezpieczne dla płodu, powinny być omówione z lekarzem prowadzącym ciążę. Przy mononukleozie najważniejsze jest, by nie forsować organizmu, zapewniać sobie dużo snu, wypoczynku i płynów.

Jak się bronić przed Mononukleozą?

Na zakażenie wirusem Epsteina-Barr, który wywołuje mononukleozę, są narażeni praktycznie wszyscy. Nie oznacza to, że nie powinniśmy bronić się przez chorobą, prowadzącą nierzadko do poważnych powikłań.

Mononukleoza jest powszechnie występującym schorzeniem rozprzestrzeniającym się przez pocałunki, ale także niebezpośrednio poprzez kontakt ze śliną i śluzem zakażonego (np. przez kichanie czy kaszel). Osoby zakażonewirusem Epsteina-Barr będą jego nosicielami do końca życia. To jeden z najczęściej występujących wirusów na świecie: nosi go ok. 95 proc. populacji.

Większość ludzi zakaża się EBV w dzieciństwie, ale nie u wszystkich rozwija się mononukleoza. Najskuteczniejszą metodą wykrycia choroby jest przeprowadzenie badań krwi, gdyż objawy często mylone są z grypą czy anginą. Leczenie zazwyczaj polega na łagodzeniu objawów, gdyż nie wynaleziono leku, który zwalczyłby chorobę.

Jak bronić się przez mononukleozą?

Ponieważ nie istnieje szczepionka przeciw wirusowi Epsteina-Barr, możemy jedynie próbować uniknąć zachorowania na mononukleozę, przestrzegając następujących wskazówek:

  • myjmy często ręce;
  • unikajmy kontaktu z chorymi na mononukleozę;
  • nie pozwalajmy naszym dzieciom korzystać z kubków, kieliszków czy talerzy, z których korzysta także ktoś zarażony;
  • używajmy papierowych kubków i papierowych ręczników w łazience;
  • jeśli mamy małe dzieci, często myjmy i sterylizujmy smoczki, butelki, gryzaki i zabawki;
  • dezynfekujmy powierzchnie takie jak blaty, lady kuchenne, kredensy.
Co robić, jeśli członek rodziny jest chory na mononukleozę?

Jeśli nie jesteśmy w stanie uniknąć kontaktu z osobą, u której rozpoznano mononukleozę, pamiętajmy, aby:

  • nie całować chorego, nie pić i nie jeść z naczyń, z którymi miał kontakt;
  • myć często ręce wodą z mydłem lub preparatami antybakteryjnymi;
  • unikać kontaktu rąk z ustami;
  • dezynfekować przedmioty, z którymi mają na co dzień kontakt wszyscy domownicy, takie jak klamki, przełączniki światła czy telefony. Wystarczy przecieranie ich chusteczkami nasączonymi preparatem antybakteryjnym;
  • zadbać o swój układ odpornościowy: włączmy do swojej diety świeże owoce i warzywa, sypiajmy 7-8 godzin dziennie o stałych porach, jadajmy regularne posiłki. Możemy także wspomóc organizm preparatami witaminowymi. Osłabiony organizm jest wyjątkowo podatny na infekcje wirusowe;
  • zawsze nosić przy sobie chusteczki higieniczne. Jeśli osoba chora na mononukleozę zacznie kaszleć lub kichnie, natychmiast zakryjmy chusteczką usta.
Kto najczęściej zapada na mononukleozę?

Najbardziej narażeni na tę chorobę są młodzi dorośli i nastolatki. „Choroba pocałunków” może wystąpić także u dzieci, ale często przechodzi niezauważona, gdyż objawy są u nich bardzo łagodne. Starsi dorośli z kolei nabywają odporność na wirusa EBV. Najbardziej zagrożone mononukleozą są osoby w wieku od 15 do 24 lat, zwłaszcza te, które mają kontakt z innymi ludźmi, czyli np. uczniowie, studenci, pielęgniarki, żołnierze. Ryzyko zachorowania wzrasta też, jeśli nasz system odpornościowy jest osłabiony. Dlatego szczególnie narażeni są cukrzycy, osoby po przeszczepie organu, chemioterapii oraz chorzy na AIDS.

Czy można uniknąć mononukleozy?

Nie istnieje żadna szczepionka przeciw wirusowi Epsteina-Barr ani lekarstwo na mononukleozę. Leczenie sprowadza się do łagodzenia objawów i unikania wysiłku fizycznego. Możemy jedynie zmniejszyć ryzyko zarażenia, unikając kontaktów z chorymi oraz osobami, które niedawno przeszły mononukleozę, i dbając o wzmocnienie układu immunologicznego. Pamiętajmy, że większość chorób atakuje wtedy, gdy organizm człowieka jest osłabiony. Jeśli więc nie możemy uniknąć styczności z chory na mononukleozę, możemy podnieść odporność, stosując preparaty witaminowe, które wzmacniają organizm.

Choroba pocałunków: jak ją rozpoznać i jakie przeprowadzić badania?

Szacuje się, że obecnie blisko 95 procent ludności na świecie jest nosicielami czynnika chorobotwórczego powodującego mononukleozę. W większości przypadków jednak nie dochodzi do rozwinięcia niepokojących objawów, a ludzie roznoszą wirusa, całkowicie nie zdając sobie z tego sprawy. U niektórych osób mimo wszystko dochodzi do infekcji wirusowej w obrębie limfocytów B, które ulegają uszkodzeniom, co skutkuje rozwojem choroby.

Jak rozpoznać chorobę pocałunków?

Diagnostyka w przypadku choroby pocałunków może nastręczać wiele trudności, jednak zawsze rozpoczyna się od odpowiedniego oznaczenia objawów chorobowych. Gdy takie działanie okazuje się niewystarczające, lekarz zaleca wykonanie diagnostyki serologicznej. Bardzo podobne objawy kliniczne daje bowiem zakażenie innymi patogenami, takimi jak wirus świnki, cytomegalii, różyczki oraz grypy – z tymi schorzeniami mononukleoza musi być często różnicowana.

Jeśli mononukleoza pojawiła się u osoby w wieku przekraczającym 40 lat, to niekiedy może być konieczne wykonanie również badań w kierunku limfadenopatii, przy której zauważalna staje się także nocna potliwość oraz znaczna utrata masy ciała. Początkiem diagnostyki serologicznej są nieswoiste testy, które nakierowane są na wykrycie tak zwanych przeciwciał heterofilnych, które pojawiają się nawet w 80 procentach przypadków pierwszej infekcji – antygeny IgG pojawiają się u każdego.

W późniejszym etapie lekarz przeprowadza już swoiste testy, które jednoznacznie potwierdzają obecność wirusa EBV w surowicy. Polegają one na ścisłej obserwacji czasu reakcji immunologicznej oraz wytworzonych przez organizm przeciwciał, co jest ściśle powiązane z etapem rozwoju wirusa w organizmie. Wyróżnia się tu tak zwane antygeny wczesne, które produkowane są przez limfocyty B, jeszcze przed właściwą ekspresją kodu genetycznego wirusa EBV. W późniejszym czasie dochodzi jeszcze do wytworzenia innych białek odpornościowych – tak zwanych antygenów jądrowych, które są charakterystyczne dla fazy uśpionej wirusa.

Interpretacja wyników

Jasno więc widać, że mononukleoza jest wykrywana przy pomocy testów na obecność przeciwciał IgG oraz jądrowych, które w przebiegu choroby pojawiają się niemal u każdego. Diagnostyka laboratoryjna bardzo precyzyjnie pozwala ustalić fazę schorzenia, podczas gdy zwykła obserwacja nie może tego zagwarantować.

Ziarnica złośliwa a Mononukleoza

Badania naukowe potwierdzają związek mononukleozy zakaźnej, znanej również jako „choroba pocałunków” a ziarnicą złośliwą, chorobą nowotworową występującą często u młodych osób.

Co to jest ziarnica złośliwa?

Ziarnica złośliwa, choroba Hodgkina lub limfogranulomatoza to choroba nowotworowa układu chłonnego. Atakuje węzły chłonne oraz pozawęzłową tkankę limfatyczną. Jej przebieg jest długo bezobjawowy, a przerzuty do innych narządów występują późno, dlatego choroba ma zwykle dobre rokowania. Leczenie polega głównie na zastosowaniu radioterapii i chemioterapii.

Związek między ziarnicą złośliwą a wirusem Epsteina-Barr

Wirusem Epsteina-Barr (EBV) jest zakażona większość ludzi. Wywołuje on mononukleozę zakaźną i – jak wynika z badań przeprowadzonych w ostatnich latach – ma także wpływ na rozwój ziarnicy złośliwej.

Ryzyko wystąpienia choroby Hodgkina jest czterokrotnie wyższe u osób, których wyniki krwi potwierdziły przebycie mononukleozy wywołanej wirusem EBV. Mononukleoza wywołana przez inne wirusy, np. cytomegalowirus, nie zwiększa ryzyka zachorowania na ziarnicę złośliwą. Według naukowców średni czas, gdy mononukleoza rozwinie się w ziarnicę złośliwą, wynosi cztery lata. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że ryzyko zachorowania wciąż pozostaje bardzo małe i występuje tylko u jednego na tysiąc pacjentów.

Naukowcy z Nothern California Cancer Center przeprowadzili porównanie przebiegu choroby u dwóch grup kobiet z ziarnicą złośliwą: pierwszą stanowiły pacjentki, u których wykryto wirusa Epsteina-Barr, drugą te, u których nie stwierdzono jego obecności. Okazało się, że u kobiet zakażonych wirusem ziarnicę złośliwą rozpoznawano w bardziej zaawansowanym stadium. Okresy przeżycia u pacjentek po 45. roku życia były też w tej grupie krótsze. Osoby po 45. roku życia chorujące na limfogranulomatozę powinny więc być badane w kierunku genów wirusa EBV.

Objawy ziarnicy złośliwej

U większości chorych występuje powiększenie węzłów chłonnych szyi. We wczesnym stadium ziarnicy chorobę można pomylić z zakażeniem jamy ustnej lub gardła. Następnie pojawia się wielodniowa gorączka, poty nocne i utrata masy ciała. Charakterystycznym objawem ziarnicy złośliwej są poalkoholowe bóle węzłów chłonnych – u kilku procent chorych tuż po spożyciu alkoholu pojawiają się bardzo silne bóle w okolicach obojczyka. Niektórzy chorzy skarżą się na ogólne osłabienie organizmu, bóle kości oraz powiększenie wątroby i śledziony. Czasami pojawia się świąd skóry występujący po ciepłej kąpieli.

Literatura:

Rezk, Emtithal; Nofal, Yazan H.; Hamzeh, Ammar; Aboujaib, Muhammed F.; AlKheder, Mohammad A.; Al Hammad, Muhammad F. (2015-11-08). “Steroids for symptom control in infectious mononucleosis”. The Cochrane Database of Systematic Reviews (11): CD004402.  ISSN 1469-493X. PMID 26558642
Cozad J. “Infectious mononucleosis”. The Nurse Practitioner. PMID 8710247
Cohen JI. “Epstein-Barr Infections, Including Infectious Mononucleosis”. In Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS, Hauser SL, Longo DL, Jameson JL, Loscalzo J. Harrison’s principles of internal medicine (17th ed.). New York: McGraw-Hill Medical Publishing Division. pp. 380–91. ISBN 978-0-07-146633-2.
Elana Pearl Ben-Joseph. “How Long Is Mono Contagious?”. Kidshealth.org.

Mononukleoza – przyczyny i leczenie
4.3 (85.56%) 36 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here