Szkarlatyna

Szkarlatyna inaczej płonica to choroba zakaźna przenoszona drogą kropelkową. Wywołują ją bakterie paciorkowca. Zakazić się można od osoby chorej, osoby która wyzdrowiała lub jest nosicielem. Dlatego też cała rodzinna powinna zostać przebadana po tej chorobie.

Objawy szkarlatyny

Typowa szkarlatyna ujawnia się dopiero w przeciągu 2-3 po wystąpieniu gorączki. Po tym okresie powinna się pojawić wysypka – czerwone kropki wielkości główki szpilki. Wysypka może być swędząca i zlewać się będzie na tułowiu, pod kolanami i w zgięciach łokci.

Wygląd wysypki przypomina lekko pokaleczoną skórę. Rumień pojawi się na policzkach, przy czym skóra przy nosie i ustach pozostanie blada. Jest to tak zwany Trójkąt Fiłatowa charakterystyczny objaw szkarlatyny.

Linie Pastii to kolejny objaw. Drobne naczynia krwionośne łamią się i wywołują linie pasti w pachwinach, pachach i podbrzuszu.

Przy znikaniu wysypki skóra zaczyna się łuszczyć. Łuszczenie zaczyna się od twarzy. Często zdarza się, że dopiero przy łuszczeniu można potwierdzić diagnozę.

Inkubacja choroby trwa od 2 – 4 dni w momencie od zarażenia od chorego. Objawy początkowe są bardzo podobne do anginy:

  • ból gardła, brzucha, głowy i możliwe wymioty
  • gorączka nawet do 40 stopni
  • migdałki które są zaczerwienione
  • język pokryty białym nalotem, który po 3 dniach zmienia kolor na malinowy

Szkarlatyna – groźne powikłania choroby

Szkarlatyna jest bardzo częstą chorobą wieku dziecięcego. Odpowiednie jej wyleczenie jest bardzo ważne przede wszystkim ze względu na uchronienie dziecka przed jej niebezpiecznymi powikłaniami, do których może dojść ze względu na mechanizmy immunologiczne, biorące udział w reakcji odpornościowej organizmu na tę chorobę.

Zapalenie ucha środkowego

Bakterie, które leżą u podstaw rozwoju szkarlatyny są bardzo groźnymi patogenami, które mają tendencję do atakowania nie tylko struktur jamy ustnej, ale także narządów, które są położone w jej najbliższym sąsiedztwie. Ucho środkowe jest anatomicznie połączone z jamą ustną przez przewód słuchowy, który jest dla bakterii idealną drogą do szerzenia się zakażenia.

Zapalenie ucha środkowego jest chorobą, którą można z łatwością wyleczyć dzięki dostępnej antybiotykoterapii – jest jednak o wiele bardziej kłopotliwa i bolesna dla dziecka. Często wymaga także hospitalizacji ze względu na zły stan kliniczny dziecka, które bardzo źle reaguje na zakażenie tej części ciała.

Stany zapalne stawów

Niewłaściwe leczenie szkarlatyny może spowodować rozwój zapalenia stawów ze względu na możliwość transmisji zakażenia bakteryjnego przez krew. Bakterie lokalizują się w stawach i wywołują groźny stan zapalny, co powoduje bardzo dużą bolesność oraz uniemożliwia dziecku mobilność.

Zapalenie stawów wymaga podania antybiotyków o znacznie szerszym zakresie działania. Ich dawki są bardzo duże po to, by właściwa porcja leku trafiła w odpowiednie miejsce toczącego się zakażenia. Często takie leczenie wymaga dożylnego lub domięśniowego podania leku, co może odbywać się jedynie w warunkach szpitalnych.

Kłębuszkowe zapalenie nerek

W przebiegu szkarlatyny dochodzi do wytworzenia się naturalnych przeciwciał, których celem jest zwalczenie toczącej się infekcji. Jest to swoista reakcja organizmu na toczący się proces zapalny i jest ona jak najbardziej prawidłowa i pożądana. Niekiedy zdarza się, że wytworzone przeciwciała mają tendencję do kumulowania się w innych narządach ciała, gdzie mogą doprowadzić do ich uszkodzenia. Przedstawiony mechanizm opisuje proces powstawania kłębuszkowego zapalenia nerek – schorzenia, u którego podstaw leży nieprawidłowe gromadzenie się przeciwciał, które stopniowo doprowadzają do uszkodzenia nerek.

Szkarlatyna Leczenie

Głównym wyznacznikiem, który stanowi o decyzji, czy leczenie dziecka chorującego na szkarlatynę powinno odbywać się w domu czy w szpitalu jest jego stan kliniczny. Jeśli dziecko wysoko gorączkuje, a występujące u niego objawy mogą być groźne dla jego życia, lekarz podejmuje decyzję o hospitalizacji dziecka. Sprawdź, z jakiego powodu leczenie szkarlatyny w niektórych przypadkach może odbywać się jedynie w szpitalach.

Ryzyko powikłań

Szkarlatyna jest schorzeniem, którego konsekwencją może być wystąpienie wielu niebezpiecznych powikłań. Są nimi na przykład choroby nerek występujące z powodu uszkodzenia ich struktury (kłębuszkowe zapalenie nerek), zapalenie ucha środkowego lub wewnętrznego, a także zapalenia stawów czy gorączka reumatyczna.

Dzieci, u których występuje duże ryzyko powikłań, okres leczenia szkarlatyny powinny spędzić w szpitalu. Należą do nich wszystkie dzieci, które objęte są leczeniem obniżającym odporność – są w trakcie chemioterapii lub sterydoterapii z powodu innych chorób przewlekłych. Obecność u dziecka chorób ogólnoustrojowych takich jak ciężkie zapalenie jelit, wrodzone zaburzenia odporności lub cukrzyca także jest wskazaniem do pozostawienia dziecka w szpitalu z powodu szkarlatyny.

Ciężki stan kliniczny

Jeśli dziecko bardzo źle reaguje na rozwijającą się infekcję oraz prezentuje objawy nietypowe w przebiegu szkarlatyny, również powinno zostać w szpitalu na okres choroby. Ma to miejsce przez wzgląd na fakt zapewnienia dziecku należytej opieki oraz prawidłowego sposobu leczenia. Często bowiem w toku bardzo agresywnych infekcji, dziecku należy podać antybiotyki nie tylko drogą doustną, ale także domięśniową lub dożylną, co nie każdy rodzic może zagwarantować maluchowi w domu.

Nieprawidłowe warunki do leczenia w domu

Zdarza się także, że rodzice nalegają na pozostawienie dziecka w szpitalu ze względu na brak odpowiednich warunków do prowadzenia leczenia w domu. Może się tak zdarzyć w przypadku obecności w domu innych dzieci, które mogłyby zostać zarażone przez chorego domownika. Czasami także lekarz samodzielnie podejmuje decyzję o hospitalizacji, jeśli podczas badania przedmiotowego zauważy u dziecka oznaki nieprawidłowej pielęgnacji lub zaniedbania dziecka, co stwarza większe ryzyko, że prowadzenie leczenia przez rodziców będzie nieefektywne i może skutkować rozwojem niebezpiecznych powikłań.

Nietypowe postacie szkarlatyny

Oprócz swojego standardowego przebiegu, szkarlatyna może także przebiegać nietypowo. Ma to miejsce głównie u dzieci z zaburzeniami odporności lub u tych, które w toku infekcji podlegają leczeniu ze względu na inne stany chorobowe. Jakie inne postacie szkarlatyny mogą wystąpić u Twojego dziecka?

Szkarlatyna toksyczna

Bakteria, która indukuje rozwój szkarlatyny wytwarza toksynę, której działanie jest bardzo niebezpieczne dla człowieka. W momencie, gdy rozpoczęcie leczenia szkarlatyny dochodzi za późno lub dziecko choruje na zaburzenia odporności, które upośledzają intensywność naturalnych mechanizmów odpornościowych, działalność toksyczna bakterii może być rozwinięta na tyle, że zdąży ona wyprodukować bardzo dużą ilość owej substancji, co prowadzi do rozwoju szkarlatyny toksycznej.

Ta postać choroby jest bardzo niebezpieczna ze względu na możliwe uszkodzenie układu sercowo-naczyniowego. Są nimi na przykład zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca oraz upośledzenie przepływu w naczyniach mózgowych, co może powodować nawet utraty przytomności dziecka. Odpowiednio wczesne rozpoczęcie leczenia jest więc bardzo ważne, by nie dopuścić do rozwoju niebezpiecznego stanu chorobowego.

Szkarlatyna septyczna

Jest to forma szkarlatyny, charakteryzująca się wyjątkowo intensywnym rozwojem bakterii. Może mieć to związek nie tylko z opóźnieniem wdrożenia leczenia, ale z zakażeniem bardzo agresywnym szczepem bakterii, który ma tendencję do szybkiego mnożenia się i infekowania innych niż gardło części ciała. W tej postaci choroby dochodzi do zakażenia gardła oraz innych struktur – głównie węzłów chłonnych oraz dna jamy ustnej. Bardzo niebezpieczne jest także dostanie się bakterii do krwi i rozwój posocznicy (sepsy), która wymaga bardzo intensywnej antybiotykoterapii i szpitalnego leczenia szkarlatyny.

Szkarlatyna przyranna

Choroba ta rozwija się poprzez zakażenie drogą wniknięcia bakterii do organizmu przez naruszenie ciągłości skóry, którą jest otwarta rana. „Standardowa” szkarlatyna szerzy się drogą kropelkową przez kontakt z wydzielinami błon śluzowych jamy ustnej. Przebieg szkarlatyny przyrannej jest równie intensywny jak w przypadku postaci gardłowej. Jedyną różnicą jest brak cech zapalenia gardła. Występuje jedynie gorączka, wysypka i inne zmian skórne charakterystyczne dla szkarlatyny.

Szkarlatyna – jak nie pomylić jej z innymi chorobami?

Szkarlatyna w swoim początkowym okresie rozwija się podobnie jak typowe choroby wieku dziecięcego. Dopiero w późniejszym czasie, szkarlatyna zaczyna dawać swoje typowe objawy, które umożliwiają postawienie właściwego rozpoznania. Sprawdź, które z symptomów są typowe dla szkarlatyny oraz dlaczego często dochodzi do pomyłek w diagnozowaniu tej choroby.

Na początku – zapalenie gardła

W pierwszym okresie choroby dochodzi do rozwoju objawów, które są charakterystyczne dla anginy. Gardło dziecka jest żywoczerwone i obrzęknięte, czemu towarzyszy wysoka gorączka oraz nudności i wymioty, które wynikają głównie z obrzęku struktur gardłowych oraz następujących zaburzeń połykania. Bardzo charakterystycznym objawem szkarlatyny jest jej nagły początek. Choroba rozwija się w przeciągu kilku godzin – dziecko, które rano czuło się bardzo dobrze, po południu zaczyna demonstrować bardzo ciężkie objawy chorobowe, co jest dla rodziców zawsze powodem do niepokoju i sprawia, że bardzo szybko zgłaszają się oni z dzieckiem do lekarza.

Wysypka i zmiany na skórze

Zamiany skórne, odróżniające szkarlatynę od innych chorób infekcyjnych górnych dróg oddechowych, pojawiają się u dziecka znacznie później – co najmniej 24 godziny od wystąpienia pierwszych objawów sugerujących anginę. Lekarz, który bada dziecko w momencie zgłoszenia się do lekarza nie jest w stanie zauważyć owych symptomów, gdyż jeszcze się one nie pojawiły.

Wysypka ma charakter grudkowo-plamisty, pojawia się głównie na kończynach – typowym miejscem są zgięcia łokciowe i kolanowe, ale pojawia się ona także na tułowiu – w okolicy jamy brzusznej, pośladków oraz na plecach. Buzia dziecka jest wolna od wysypki. Na twarzy pojawia się natomiast zaczerwienienie o bardzo charakterystycznej morfologii. Omija ono okolice nosa, koncentrując się głównie na policzkach (stąd wzięła się powszechna nazwa tej choroby „płonica” – twarz dziecka wygląda jakby „płonęła”).

Inne objawy choroby

Pomocne w ustaleniu rozpoznania szkarlatyny są także inne symptomy. Jednym z nich jest wygląd języka dziecka, który przybiera intensywnie różową, malinową barwę. Zmiany wysypkowe, które pojawiają się na skórze po kilku dniach od rozpoczęcia infekcji mają tendencję do ustępowania razem ze złuszczaniem się („schodzeniem”) skóry, co przypomina reakcję naskórka, występującą u człowieka tuż po opalaniu.

Choroby podobne do szkarlatyny

Szkarlatyna w swojej pełnoobjawowej postaci bardzo przypomina inne choroby wieku dziecięcego. Może stwarzać pewne trudności diagnostyczne związane głównie z mylną interpretacją wysypki oraz objawów ze strony górnych dróg oddechowych. Sprawdź, jakie choroby przebiegają w podobny sposób co szkarlatyna.

Angina (zapalenie gardła i migdałków podniebiennych)

W początkowym okresie trwania, szkarlatyna może przypominać anginę ze względu na wysoką gorączkę, utrudnione połykanie oraz obrzmienie i zaczerwienienie tkanek tworzących gardło. Czynnikiem różnicującym szkarlatynę od anginy jest wysypka, która pojawia się z pewnym opóźnieniem w stosunku do objawów zapalenia gardła. Często właściwe rozpoznanie jest stawiane dopiero podczas kolejnej wizyty dziecka u lekarza, która ma miejsce ze względu na pojawienie się kolejnego symptomu szkarlatyny – zmian skórnych.

Ospa wietrzna

Choroba ta jest podobna do szkarlatyny ze względu na objawy wysypkowe i zmiany skórne. Czynnikiem różnicującym te stany kliniczne jest występowanie zapalenia gardła oraz bardzo wysoka gorączka (w ospie wietrznej jest ona dużo niższa niż w szkarlatynie). Poza tym w szkarlatynie występują także inne objawy, pozwalające odróżnić ją od ospy – rumień policzków, malinowe zabarwienie języka oraz nasilenie wysypki w okolicach jamy brzusznej. Właściwe rozpoznanie choroby jest bardzo ważne, gdyż szkarlatyna wymaga wdrożenia antybiotykoterapii, podczas gdy ospa wietrzna w ramach swojego niezakłóconego przebiegu bez nadkażeń bakteryjnych nie jest wskazaniem do leczenia antybiotykami.

Posocznica

Zakażenie krwi może pojawić się jako jeden z objawów szkarlatyny lub jej nietypowa postać. Odpowiednie odróżnienie tych stanów chorobowych jest kluczowe ze względu na rozpoczęcie właściwego postępowania terapeutycznego. Odbywa się to najczęściej w szpitalu dzięki wykonaniu posiewu krwi i wykryciu konkretnych patogenów, które są przyczyną pojawiających się objawów schorzenia, dzięki czemu jest możliwe wdrożenie właściwej antybiotykoterapii.

Różyczka

Jest to jedna z chorób wirusowych wieku dziecięcego, objawiająca się wysypką oraz ciężkim stanem klinicznym dziecka. Szkarlatyna i różyczka różnią się między sobą przede wszystkim objawami ze strony górnych dróg oddechowych, które w szkarlatynie są jednymi z pierwszych objawów chorobowych.

Szkarlatyna
5 (100%) 1 głos

Zainteresowaliśmy Ciebie artykułem? Masz pytania, propozycje lub wątpliwości? Możesz do nas napisać: redakcja@drogazdrowia.pl. Bądź z nami w kontakcie i dołącz do naszego fanpage'a - Droga Zdrowia

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here