Cukrzyca – czym jest stopa cukrzycowa?

Jeżeli chorujemy na cukrzycę i odczuwamy mrowienie w stopach, nocne bóle stóp, kłucie lub pieczenie, a do tego skóra w tej okolicy szybko się wysusza i pęka – nie lekceważmy tych objawów. Być może znajdujemy się wśród niespełna 10 proc. diabetyków, u których rozwija się tzw. stopa cukrzycowa.

Na powstanie tego powikłania mają wpływ różne czynniki. Poziom cukru we krwi w znacznym stopniu odbiega od normy, przez co naczynia krwionośne stają się cienkie, mało elastyczne, a niekiedy zarastają. Skutkuje to niedokrwieniem, zatem i niedotlenieniem stóp. Stopniowo uszkodzeniu ulegają także nerwy obwodowe, co powoduje miejscowy zanik czucia. Zdarza się sinienie stóp. W dalszej konsekwencji kości ulegają odwapnieniu, następuje zniekształcenie stawów i deformacja stopy, uniemożliwiająca chodzenie. Pozbawione dopływu krwi tkanki ulegają martwicy i następuje zakażenie.

Leczenie stopy cukrzycowej

Przede wszystkim należy unieruchomić chorą nogę i powstrzymać rozwój infekcji, a tkanka, która uległa martwicy, musi zostać usunięta. Pacjent otrzymuje antybiotyki i leki przyspieszające gojenie ran, co w przypadku stopy cukrzycowej jest procesem długotrwałym oraz uciążliwym.

Dobre wyniki w leczeniu zachowawczym stopy cukrzycowej daje krioterapia, stosowana w niektórych ośrodkach klinicznych. Po opuszczeniu szpitala pacjent powinien tylko przestrzegać zasad higieny, nie dopuszczać do zabrudzenia chorej stopy i nie narażać jej na wysiłek. Niektóre przypadki leczone są operacyjnie, gdzie zabieg ma na celu możliwie maksymalne udrożnienie naczyń krwionośnych. Leczenie prowadzone jest również pod osłoną antybiotyków i leków przeciwzakrzepowych.

Przy znacznym natomiast stopniu zaawansowania stopy cukrzycowej może być już konieczna amputacja stopy, a nawet podudzia.

Obecnie wdrażane jest zastosowanie komórek macierzystych w leczeniu stopy cukrzycowej. W Europie Zachodniej metoda ta jest szerzej stosowana i daje zadowalające rezultaty.

Jednym z najbardziej poważnych powikłań cukrzycowych jest zespół stopy cukrzycowej. Pacjent może go doświadczyć przy nieprawidłowym leczeniu cukrzycy lub ignorowaniu zaleceń lekarza. Jak leczyć stopę cukrzycową?

Czym jest zespół stopy cukrzycowej?

Zespół stopy cukrzycowej czy też stopa cukrzycowa pojawia się w odpowiedzi na nieprawidłową diagnozę cukrzycy u pacjenta lub w przypadku niewłaściwego leczenia. Jest to zmiana polegająca na uszkodzeniu połączeń nerwowych lub naczyń obwodowych kończyny dolnej poniżej poziomu kostki. Zespół ten wiąże się z przerwaniem tkanki skórnej i podskórnej, a nierzadko nawet tkanki kostnej, choć w niektórych przypadkach przebiega również bez uszkodzenia skóry.

Leczenie ogólne

Przy podejmowaniu leczenia stopy cukrzycowej kluczowe jest właściwe leczenie głównego, przewlekłego schorzenia jakim jest cukrzyca.  Należy opanować i ustabilizować poziom glikemii w organizmie pacjenta, co polega na przyjmowaniu odpowiednich leków doustnych lub iniekcji insuliny. Prawidłowe leczenie cukrzycy prowadzi do poprawy jakości życia pacjenta oraz do zahamowania zmian powodowanych przez zespół stopy cukrzycowej.

Leczenie szczegółowe

Jeśli zespół stopy cukrzycowej jest już mocno zaawansowany, w typie neuropatycznym, ze zmianami w zakresie połączeń nerwowych, należy rozpocząć leczenie miejscowe rany. Ważne jest regularne zmienianie opatrunków i dezynfekowanie zmian skórnych, poprzez mycie stopy szarym mydłem. Nie należy przy tym moczyć stopu, a jedynie odkażać przy użyciu soli fizjologicznej.  Przy usuwaniu poprzedniego opatrunku najlepiej go namoczyć, co pozwoli uniknąć uszkodzenia tkanki ziarninowej odbudowującej istniejący ubytek w skórze, czy tkance podskórnej.

W gabinecie zabiegowym chirurga lub ogólnym, pielęgniarka może usunąć z miejsca rany tkanki martwicze, bez narażania zdrowych tkanek na uszkodzenie. Odkazi ranę środkami na bazie poliwidonu, betadyny lub polodiny. Rany przewlekłe, z którymi często mamy do czynienia w przypadku stopy cukrzycowej można odkażać kwasem bornym i przepłukiwać je solą fizjologiczną oraz natłuszczać. Warto stosować także preparaty z kwasem hialuronowym i cynkiem, które przyspieszają gojenie. Aby nie narażać się na zakażenie istniejących ran, należy je zabezpieczać jałowym opatrunkiem. Polecane są opatrunki hydrożelowe, pochłaniające wodę, które oczyszczają rany z tkanek martwiczych dzięki nawodnieniu. Dzięki nim rozpoczyna się proces autolizy.

Dzięki troskliwej opiece i leczeniu miejscowym rany na stopie cukrzycowej można uniknąć ryzyka amputowania kończyny.

W zaawansowanych przypadkach, kiedy miejscowe leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, stosuje się zabiegi chirurgiczne. Dokonuje się drenażu ropowicy na grzbietowej lub bocznej powierzchni stopy i przeszczepy skóry, przyspieszające gojenie.

Ryzyko powstawania owrzodzeń przy stopie cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to bardzo częste powikłanie przy cukrzycy typu 1 i 2. Na stopie chorego pojawia się wtedy stan zapalny oraz owrzodzenia różnego stopnia. Co wywołuje te komplikacje?

Nieprawidłowe obuwie
Owrzodzenie przy stopie cukrzycowej pojawia się najczęściej z powodu źle dobranych butów. Przy neuropatii obwodowej pacjent nie czuje w stopie cukrzycowej ani bólu, ani temperatury. To zaś powoduje, że gdy na skórze pojawiają się drobne ranki, obtarcia czy zadrapania, chory ich nie czuje, co prowadzi do rozwoju wrzodów i w efekcie trwałej deformacji kończyny.

Cukrzycy nie powinni chodzić w obcisłych, mocno sznurowanych butach, jak również nosić skarpet ze szwami. Niepolecane jest również chodzenie boso (łatwo nadepnąć np. na okruszek i przebić skórę) oraz zakładanie obuwia bez skarpet lub rajstop.

Stan stopy cukrzycowej pogorszy się również z powodu nieprawidłowego chodu. Osoby starsze, mające problem ze stawami, często kuleją, przez co nacisk na stopę rozkłada się nierównomiernie i zazwyczaj kończy się to odciskami, z których rozwija się wrzód. Przy trudnościach z chodzeniem powinno się nosić obuwie z wkładkami ortopedycznymi.

Brak higieny
Stopa cukrzycowa jest bardzo wrażliwa. Nawet bardzo drobny uraz może zakończyć się nieprzyjemną infekcją, dlatego pacjenci nie mogą samodzielnie usuwać ze swoich stóp odcisków, pęcherzy, modzeli i innych tego typu wad skóry. Osoby mniej sprawne nie powinny nawet same obcinać sobie paznokci. Przy wrastających paznokciach konieczna jest zawsze pomoc doświadczonego specjalisty od zabiegów podologicznych.

Zaostrzenie owrzodzenia jest też często spowodowane używaniem kosmetyków z dużą ilością chemikaliów (najlepsze jest szare mydło lub preparaty ekologiczne), stosowaniem pumeksów, tarek, ostrych peelingów. Częstym błędem jest także aplikowanie na stopę cukrzycową maści i kremów przeznaczonych do skóry zdrowej.

Zbyt wysoka temperatura i przesuszenie skóry
Skóra na stopie cukrzycowej ma tendencję do nadmiernego wysuszania się, dlatego często pęka. Takie ranki bardzo trudno się goją, więc przy niedostatecznym nawilżeniu skóry zwiększa się ryzyko powstawania nowych wrzodów na stopie. Zagrożenie można zmniejszyć smarując stopę przynajmniej dwa razy dziennie odpowiednim kremem.

Poważnym wrogiem cukrzyków jest także wysoka temperatura, ponieważ przyspiesza ona wysuszanie skóry. Z tego powodu zabronione jest ogrzewanie chorych stóp poduszkami elektrycznymi, termoforami, trzymanie nóg bardzo blisko kaloryfera lub kominka. Szkodliwe są też nagłe, duże skoki temperatury.

Uszkodzenia nerwów
Przy uszkodzeniach układu nerwowego stopa staje się odporna na ból, dlatego chory jest kompletnie nieświadomy, że coś złego dzieje się na jego skórze. Nadepnięcie na ostry przedmiot, kamyk w bucie, obtarcia na podeszwie – to wszystko pacjent ignoruje, a jego rany stają się coraz większe i trudniejsze do wyleczenia.

Dodatkowo stopa cukrzycowa oznacza gorsze ukrwienie, dlatego uszkodzenia skóry goją się znacznie dłużej niż u zdrowego człowieka. Pacjenci muszą więc regularnie, każdego dnia oglądać uważnie swoje stopy i od razu reagować na wszelkie zmiany w jej wyglądzie.

Zaniedbywanie profilaktyki
Cukrzyca, jak każda choroba, będzie się zaostrzać jeśli zaniedbamy profilaktykę. Przy stopie cukrzycowej bezwzględnie należy dbać o prawidłową dietę i unikać potraw zawyżających poziom cukru, nie wolno też odstawiać przepisanych leków ani zmieniać ich dawek bez konsultacji z lekarzem.

Błędem jest także całkowite zaniechanie ruchu fizycznego. Rozsądnie dawkowana aktywność, np. wolne spacery w wygodnym obuwiu, poprawią ukrwienie stopy.

Profilaktyka

Oprócz przestrzegania odpowiedniej diety, regularnego przyjmowania leków (insuliny) i stałego kontrolowania poziomu cukru we krwi oraz ciśnienia tętniczego, należy również nosić wygodne obuwie, unikać chodzenia boso, aby nie narażać stóp na zadrapania czy skaleczenia. Szczególnie ostrożnie należy wykonywać pedicure, aby nie zranić palców stóp. Nie powinno się także narażać stóp na długotrwałe moczenie i nagrzewanie. Po umyciu nóg, stopy starannie osuszyć i nie smarować kremem. Ewentualne skaleczenia natychmiast dezynfekować za pomocą jodyny lub wody utlenionej.

Cukrzyca – czym jest stopa cukrzycowa?
4.5 (90%) 2 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here