Zielona herbata i jej zdrowotne właściwości

Zielona herbata, którą Chińczycy doceniają już od starożytności, staje się coraz bardziej popularna na całym świecie. A wszystko dlatego, że picie naparu z zielonej herbaty wiąże się nie tylko z przyjemnym, delikatnym smakiem, ale niesie ze sobą wiele korzyści zdrowotnych.

1Leczniczy wpływ zielonej herbaty

To, że zielona herbata jest w Chinach szczególnie cennym napojem wiadomo od bardzo dawna. Na zachodzie w jej cudowną moc uwierzono dopiero po przeprowadzaniu dokładnych badań, potwierdzających leczniczy wpływ zielonych liści. Analiza wyników jasno pokazała, że zielona herbata ma olbrzymią ilość przeciwutleniaczy i antyoksydantów, które pomagają pozbyć się z organizmu bardzo szkodliwych wolnych rodników.

Zielona herbata jest skutecznym środkiem pomocnym w zapobieganiu wielu przewlekłych chorób. Przeciwdziała między innymi takim schorzeniom jak: choroby sercowo naczyniowe, stany zapalne, a nawet choroba Alzheimera. Ze względu na to, że jest bogata we flawonoidy ma też działanie przeciwnowotworowe, w szczególności wobec raka żołądka, jelita grubego, trzustki, płuc oraz piersi.

2Właściwości zielonej herbaty

Chińczycy doskonale wiedzą, jakim środkiem leczniczym jest zielona herbata. Wiedza ta przekazywana jest z pokolenia na pokolenie i dziś, podobnie jak przed tysiącami lat, ma praktyczne zastosowanie obok medycyny konwencjonalnej.

  • Korzystne substancje
    W skład chemiczny liści zielonej herbaty wchodzą związki, które bardzo korzystnie wpływają na organizm ludzki. Są to związki garbnikowe, alkaloidy – teofina, związki purynowe, teobromina, kumaryny, lecytyna, witaminy B1, B2, B5, K, PP, C, E, K, olejek lotny oraz liczne związki mineralne, które zawierają wapń, żelazo, magnez sód, miedź, fosfor, mangan, fluor, krzem, jod oraz barwniki takie jak: chlorofil, karoten, ksantofil, tealawina i tearubigina.
  • Łagodzi stany zapalne
    Dzięki taninom (mającym działanie przeciwbakteryjne), które zwierają liście zielonej herbaty, jest ona doskonałym środkiem we wszelkich chorobach wywołanych zapaleniem (przeziębienia, grypy, biegunki, stany zapalne śluzówki jamy ustnej oraz dziąseł).
  • Wpływa na poziom cholesterolu
    Zieloną herbatę warto pić także ze względu na jej korzystny wpływ, na obniżanie złego cholesterolu. Przeprowadzone w tym zakresie badania dowiodły, że nie tylko całkowicie może obniżyć jego poziom, ale nawet przyczynić się do podniesienia HDL, czyli tzw. dobrego cholesterolu, który chroni serce.
  • Wpływ zielonej herbaty na układ odpornościowy
    W zielonej herbacie znajdują się substancje, które bardzo pozytywnie działają na nasz układ immunologiczny. Badania z 2003 roku udowodniły, że teina, która jest w składzie zielonej herbaty wzmaga aktywność limfocytów T. Ich odpowiednia ilość odpowiada za odporność organizmu.
  • Potrafi pobudzić i uspokoić
    Napar z zielonej herbaty, w zależności od czasu zaparzania, ma właściwości pobudzające (parzenie do 3 minut) lub uspokajające (od 4 do 8 minut). Do 3 minut z liści wydziela się teina, która ma działanie podobne jak kofeina – jest to w zasadzie ta sama substancja, pobudzająca organizm. Po upływie dalszych minut właściwości pobudzające naparu stopniowo zanikają na skutek wydzielania się polifenoli, które są neutralizatorami teiny. Napar nabiera działania uspokajającego.
  • Zielona herbata w leczeniu trądziku
    Zielona herbata łagodzi i leczy trądzik, ponieważ działa przeciwzapalnie. To z kolei wpływa na zmniejszenie się zaczerwienień oraz wyprysków.

3Zielona herbata a odchudzanie

Zdobywając wiedzę na temat tego, co jeść i jak spalać nadmiar kalorii, prędzej czy później, trafimy na informacje o pozytywnym działaniu zielonej herbaty. Dlaczego? Ponieważ picie zielonej herbaty przyspiesza metabolizm, co ma ogromny wpływ na proces odchudzania.

Co przyczynia się do tego, że zielona herbata odchudza?

Zielona herbata odchudza, ponieważ zawiera katechiny, a w nich ten pełniący szczególną rolę, czyli EGCG. To właśnie on powoduje przyspieszenie metabolizmu. Jednocześnie przeciwutleniacz ten działa profilaktycznie w przypadku wielu chorób, m.in.:

  • miażdżycy tętnic
  • zawału serca
  • zakrzepów

Według przeprowadzonych badań, regularne spożywanie zielonej herbaty w ciągu dnia może spalać w naszym organizmie około 100 kalorii dziennie. Ci, którzy patrzą na zawartość kaloryczną produktów wiedzą, że nie jest to dużo, ale w ciągu tygodni, czy miesięcy robi się już z tego pokaźna liczba. Pamiętajmy jednak, że mowa tu opiciu codziennie około 3 – 4 filiżanek tego dobroczynnego naparu. Zielona herbata może także pełnić rolę regulatora poziomu glukozy i spowalniać wzrost poziomu cukru we krwi po posiłku.

Herbata zielona a kofeina

Naukowcy z Uniwersytetu w Meryland wykazali, że podczas odchudzania ważną rolę odgrywają dwie substancje: polifenole, które regulują glukozę, ograniczając przemianę glukozy w tłuszcz i aktywują enzymy rozpuszczające trójglicerydy oraz kofeina, która przy współpracy z polifenolem przyczynia się do przerobienia tłuszczu na energię i pozbycia się nadmiaru wody z organizmu.

W zielonej herbacie znajduje się kofeina, która przyspiesza termogenezę (proces odpowiedzialny za spalanie kalorii). Oznacza to, że zielona herbata korzystnie wpłynie na spowolniony metabolizm spowodowany odchudzaniem.

Nie łudźmy się jednak, że aby schudnąć wystarczy pić dużo zielonej herbaty. Zielona herbata jest tylko swego rodzaju suplementem, wspomagającym przyspieszanie metabolizmu i redukcję tkanki tłuszczowej. Choćby spożywana była w olbrzymich ilościach, przez samo picie nie uzyska się spektakularnych efektów. Dlatego zielona herbata powinna być codziennym uzupełnieniem do ćwiczeń i odpowiedniej diety, bo tylko w takim połączeniu korzystnie wpłynie na naszą sylwetkę i spadek wagi.

4Zielona herbata a zdrowie

  • EGCG
    EGCG, czyli polifenol galusan epigallokatechiny, jest silnym przeciwutleniaczem, znajdującym się w zielonej herbacie, który ma działanie antyoksydacyjne i zapobiega tworzeniu się komórek nowotworowych. Jego lecznicze właściwości mają jednak pewną wadę. EGCG blokuje metabolizm kwasu foliowego, składnika niezbędnego do prawidłowego rozwoju i wzrostu komórek.Analiza badań przeprowadzona przez naukowców z Uniwersytetu w Tokio dowiodła, że duże spożycie naparu z zielonej herbaty wpływa na spadek stężenia kwasu foliowego w surowicy krwi podczas ciąży. Inne badanie z National Center for Environmental Health (USA) wykazało zależność między piciem herbaty przez kobiety w ciąży, a rozszczepem kręgosłupa u płodu. Ciężarne, pijące herbatę częściej rodziły dziecko z tym defektem.
  • Negatywny wpływ na wchłanianie żelaza
    Wyniki badań przedstawione w American Journal of Clinical Nutrition (2001) zwracają uwagę, że zielona herbata może zmniejszać wchłanianie żelaza niehemowego aż o 25 proc.. Jest to spowodowane działaniem garbników, łączących się z żelazem. W przypadku kobiet w ciąży odpowiedni poziom tego związku ma ogromne znaczenie, ponieważ jego zapotrzebowanie wzrasta ze względu na rozwijający się płód. Ciężarne powinny zatem spożywać herbatę tylko między posiłkami.
  • Niekorzystne działanie kofeiny w ciąży
    Eksperci zapewniają, że małe ilości zielonej herbaty nie szkodzą ciężarnym i nie zagrażają dziecku. Zielona herbata jest jednak uznawana za niebezpieczną podczas ciąży, ze względu na zawartość kofeiny. Zalecenia lekarzy dla kobiet ciężarnych, mówią o ograniczeniu przyjmowania kofeiny do dawki 200 mg dziennie, co stanowi 3-4 filiżanki zielonej herbaty. Dzięki temu obniżą ryzyko wystąpienia wad rozwojowych płodu i komplikacji podczas przebiegu ciąży.

5Parzenie zielonej herbaty

Sitko pozwoli wygodnie zaparzać herbatę z fusów. Im większe tym lepsze

Parzenie zielonej herbaty jest prawdziwą sztuką, dlatego chcąc uzyskać najlepszy smak i aromat powinniśmy poznać zasady parzenia zielonej herbaty.

Jaką wodą zalewamy zieloną herbatę?

Różnice w parzeniu zielonej i czarnej herbaty dotyczą przede wszystkim czasu parzenia i temperatury wody. Niektóre rodzaje zielonej herbaty lepiej smakują, gdy zalejemy je bardzo gorącą wodą (nawet o temperaturze 90 st. C), inne natomiast powinny być parzone w temperaturze wynoszącej maksymalnie 60-70 st. C.

Skąd wiedzieć, ile stopni ma woda?

Wiemy, że wrząca woda ma 100 st. C. Ale co jeśli chcemy, aby temperatura wody wynosiła 70 lub 90 stopni? Jak możemy ocenić ciepłotę wody? Oto kilka sposobów:

  • jeśli chcesz, by wrzątek osiągnął 90 stopni powinieneś poczekać około 3-4 minuty
  • jeśli zależy ci, by temperatura miała 75 st. C. odczekaj około 12-14 minut

Woda do herbaty czy herbata do wody?

Dobrze wiedzieć, że kolejność wykonywanych czynności podczas parzenia herbaty zależy od jej rodzaju. Trzy podstawowe metody dla niefermentowanych i delikatnych herbat to:

  • „xia tou fa” – sypiemy herbatę do wysokiego naczynia, którą dopiero później zalewamy wodą
  • „zhong tou fa” – najpierw uzupełniamy naczynie w około 1/3 objętości wodą, wsypujemy herbatę, a następnie zalewamy ją wodą do pełna
  • „shang tou fa” – sypiemy herbatę wprost do naczynia z wodą

Bardzo ważnym elementem parzenia herbaty jest jakość wody. Najlepsza woda do parzenia powinna być miękka i pozbawiona soli mineralnych, magnezu i soli wapnia.

Czas parzenia zielonej herbaty

Czas parzenia herbaty ma wpływ na jej smak i jest zależny od jej rodzaju. Ten rodzaj, których smak staje się bardziej gorzki wraz z długością parzenia, lepiej czynić to krótko. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku suszu składającego się z dużych liści. Taką herbatę można parzyć dłużej, by zyskała odpowiedni smak i aromat.

Akcesoria przydatne do parzenia herbaty

Akcesoria, ułatwiające parzenie herbaty są dziś dostępne nie tyko w profesjonalnych sklepach i herbaciarniach. Dzięki modzie na jej picie, pomocne przy parzeniu herbaty gadżety i dodatki można obecnie kupić niemal wszędzie, zaczynając od supermarketów, po stoiska na bazarkach. Szczególnie polecane są osobom, które doceniają pełnię smaku i aromatu tego napoju.

  • Zaparzacze – świetnie sprawdzają się umieszczane w czajniczku. Im większy zaparzacz, tym więcej herbaty można do niego zmieścić. Pamiętajmy jednak o tym, by jego rozmiar nie był większy, niż otwór w czajniku. Inaczej nie będziemy mieli z niego zbyt dużego pożytku.
  • Sitko – im większe, tym lepsza herbata. Liście herbaty lepiej rozwiną się, gdy będą miały więcej miejsca, a woda wypłucze z nich aromat i smak.
  • Podgrzewacze – stawia się na nich czajniki z herbatą, dzięki czemu długo utrzymuje temperaturę.

6Czy zielona herbata może zastąpić kawę?

Zielona herbata ma mniejszą niż kawa zawartość kofeiny. Filiżanka naparu z zielonych liści zawiera około 30 mg kofeiny, a kawa około 100 – 150 mg. W takiej sytuacji kawa jest na zdecydowanie wygranej pozycji, dlatego pod tym względem ciężko je porównywać.

W związku z tym, że zielona herbata ma niższą ilość kofeiny, jej picie jest uważane za bardziej zdrowe, niż pobudzanie się kawą. Dobrze jednak wiedzieć, że jej nadmiar może doprowadzić do odwodnienia i wypłukiwania minerałów z organizmu. Podobnie jak w przypadku kawy, zbyt duże ilości zielonej herbaty stwarzają zagrożenie niedoborów żelaza i mogą zakłócać wchłanianie tego pierwiastka z jedzeniem. Regularne przyjmowanie dużych dawek wywołuje:

  • bezsenność
  • kołatanie serca
  • stany niepokoju i lęku
  • dolegliwości związane z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego

7Rodzaje zielonej herbaty

Delikatny smak i aromat zielonej herbaty zawdzięczamy temu, w jaki sposób się ją przygotowuje. Liście zielonej i czarnej herbaty są zbierane z tych samych krzewów, jednak tylko zielone liście poddaje się suszeniu i obróbce cieplnej, co oznacza, że nie ulegają procesowi fermentacji (utlenienia). Dzięki temu zielona herbata mawięcej składników mineralnych i dobroczynnych właściwości, niż inne herbaty. Wśród gatunków zielonej herbaty wyróżniamy następujące odmiany: Sencha, Bancha, Cui Zhen, Chun Mee (Piękne brwi), Genmeicha, Gunpowder (Proch Strzelniczy), Green Jade Rings (Jadeitowe Pierścienie), Kokeicha, Gyokuro (Drogocenna Rosa) i Matcha.

  • Sencha – ta japońska odmiana cieszy się ogromną popularnością. Ma korzenno-gorzki smak lub – przy gatunkowo lepszych odmianach – lekko owocowy. Parzy się ją przez 3-4 minuty (jedna płaska łyżeczka na filiżankę).
  • Bancha – odmiana zielonej herbaty, która pochodzi z Japonii. Często jest aromatyzowana i można ją przechowywać przez okres około 2 lat. Najlepiej smakuje parzona przez 3-4 minuty (1 łyżeczka na filiżankę). Ma odczuwalnie cierpki smak i żółtobrązowy kolor.
  • Cui Zhen – pochodzi z Chin. Jej zaletą jest to, że może być przechowywana przez nieograniczony czas. Należy ją parzyć przez 3 minuty (1 płaska łyżeczka na filiżankę).
  • Chun Mee (Piękne brwi) – odmiana wytwarzana na Tajwanie i w Chinach. Może być aromatyzowana i długo przechowywana (do 3 lat). Ma delikatnie korzenny smak i nie powinna być za długo parzona, by uniknąć rybnego lub szpinakowego posmaku.
  • Genmeicha – pochodzi z Japonii. Jest mieszanką herbaty Bancha oraz prażonego ryżu. Parzy się ją przez 4-5 minuty (płaska łyżeczka na filiżankę). Wyróżnia się słodkawym, ryżowym smakiem.
  • Gunpowder (Proch Strzelniczy) – jest najbardziej znaną chińską herbatą zieloną, choć współcześnie produkuje się ją również na Tajwanie i Cejlonie. Ze względu na cierpki posmak należy ją pić po drugim parzeniu.
  • Green Jade Rings (Jadeitowe Pierścienie) – chińska herbata z prowincji Yunnan. Prawidłowe parzenie powinno się odbywać przez 3-4 minuty. Ma lekko owocowy smak.
  • Kokeicha – japońska herbata. Parzona przez 3-5 minuty (płaska łyżeczka na filiżankę), ma zielonożółty kolor i delikatnie cierpki, szpinakowy smak.
  • Gyokuro (Drogocenna Rosa) – pochodzi z Japonii i jest uznawana za najwykwintniejszą ze względu na szczególny proces produkcyjny: pojawiające się na krzewach pączki są zaciemniane przez specjalne maty, dzięki czemu liście nabierają intensywniejszej barwy i nadają naparowi delikatny i słodki smak. Należy ją parzyć przez 2-3 minuty w temperaturze maksymalne 60 stopni (płaska łyżeczka na filiżankę).
  • Matcha – pochodzi z Japonii i jest produkowana z herbaty Tencha. Ze względu na swoją postać (drobny proszek) należy ją wsypać do naczynia, zalać delikatnie wodą, rozbić trzepaczką i uzupełnić gorącą wodą. Ma gorzki i cierpki smak.

8Picie zielonej herbaty a leczenie raka

Ekstrakt z zielonej herbaty zdobył sławę jako środek odchudzający wtedy, gdy okazało się, że zawarty w nich kompleks substancji aktywnych przyspiesza spalanie tłuszczu zapasowego. Nie są to jednak jedyne właściwości tego cudownego naparu. Zostało również udowodnione, że zielona herbata ma właściwości antynowotworowe.

Właściwości przeciwnowotworowe zielonej herbaty

Równolegle, na przestrzeni pierwszych trzech lat nowego wieku, opublikowano około 300 prac, potwierdzających właściwości przeciwnowotworowe ekstraktów z zielonej herbaty. Badania te niezbicie dowodzą, jak olbrzymi ma wpływ ten napar w profilaktyce i leczeniu wspomagającym:

  • raka skóry
  • raka przełyku
  • raka żołądka
  • raka jelit
  • raka płuc
  • raka wątroby
  • raka trzustki
  • raka pęcherzyka moczowego
  • raka gruczołu krokowego
  • raka sutkowego

Dla sportowców ciekawe mogą się okazać doniesienia zespołu prof. S. Gupty, ogłoszone w Toxicologi Appl. Pharmacologi, dotyczące hamującego wpływu ekstraktów herbacianych na aktywność enzymu 5-alfa-reduktazy. Jest to enzym przekształcający pożywny dla zdrowia hormon anaboliczny – testosteron – w szkodliwy dihydrotestosteron DHT. Uważa się, że DHT odpowiada, za przerost gruczołu krokowego, rozwój nowotworu tego narządu, wypryski skórne i rozwój raka skóry. Jak wykazały badania, zielona herbata może zapobiegać wymienionym powikłaniom zdrowotnym.

Antyestrogenowa aktywność zielonej herbaty

Te badania warto uzupełnić informacjami o antyestrogenowej aktywności zielonej herbaty. Sportowcy z dyscyplin sylwetkowych (kulturystyka, fitness) często stosują naturalne antyestrogeny w celu zapobiegania ginekomastii i lipomastii – nieestetycznemu przerostowi gruczołów sutkowych, za który odpowiada aktywność żeńskich hormonów płciowych – estrogenów. Jak dowiedziono, substancje aktywne zielonej herbaty wiążą się z receptorami estrogenowymi w gruczołach sutkowych i w ten sposób hamują aktywność samych estrogenów.

Dodatkowo uzyskano niezbite dowody, że pewne hormony tkankowe (prostaglandyny) są niezbędne do rozwoju komórek nowotworowych oraz tłuszczowych. Analogicznie: substancje ograniczające syntezę prostaglandyn chronią przed nowotworami, redukując jednocześnie poziom tkanki tłuszczowej. Takiej podwójnej aktywności dowiedziono chociażby w odniesieniu do popularnej aspiryny i jej naturalnych roślinnych analogów – fenolokwasów – występujących obficie właśnie w ekstraktach z zielonej herbaty.

Zielona herbata i jej zdrowotne właściwości
5 (100%) 5 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here