Okulista

Coraz częściej na ulicy można spotkać osoby noszące okulary, a spotyka to nawet najmłodsze dzieci. Ciągłe oglądanie telewizji, praca biurowa i godziny spędzane przed monitorem komputera mają negatywny wpływ na wzrok i niestety coraz więcej osób ma problemy z prawidłowym widzeniem. Oczywiście są na to sposoby, a specjalistą, który nam pomoże w tym temacie jest okulista. Czym dokładnie zajmuje się okulista? Jak wygląda wizyta u okulisty oraz z jakimi problemami można się zgłosić do tego lekarza?

1Okulista – czym się zajmuje?

Okulista to lekarz, który zajmuje się badaniem wzroku i chorobami oczu. Wszystkie problemy związane ze wzrokiem oraz narządem wzroku można skonsultować właśnie z okulistą. Wzrok jest bardzo ważny, bo problemy z widzeniem mogą skutecznie utrudniać codzienne funkcjonowanie, a nieleczone doprowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku. Każda osoba powinna regularnie (min. raz w roku) korzystać z wizyty u tego specjalisty, żeby kontrolować swój wzrok.

Każda osoba chcąca długo cieszyć się dobrym wzrokiem, powinna stosować się do kilku zasad, które pozwolą na zachowanie młodości oczu:

  1. Przede wszystkim należy systematycznie kontrolować swój wzrok podczas wizyt okulistycznych.
  2. Po drugie o oczy trzeba dbać codziennie, a nie tylko od czasu do czasu. Praca biurowa, ciągłe patrzenie się w monitor ekranu nie są dobre dla oczu, dlatego warto robić przerwy, a kiedy to możliwe pozwalać oczom na odpoczynek.
  3. Po trzecie palenie papierosów zwiększa ryzyko zachorowania na zaćmę oraz zwyrodnienie plamki żółtej, a także negatywnie działa na naczynia krwionośne oczu, prowadząc tym samym do różnych chorób narządu wzroku.
  4. Po czwarte nie bez znaczenia jest nasza dieta. Organizm dla zdrowia potrzebuje witamin oraz minerałów i tak samo można zadbać o wzrok stosując dietę bogatą w witaminy A, C, E, luteinę oraz beta-karoten.
  5. Po piąte nie należy narażać oczu na długotrwałe działanie promieni słonecznych. Jeśli nie musimy starajmy się nie przebywać zbyt długo na słońcu, nie patrzyć prosto w nie i zawsze chronić oczy nosząc okulary przeciwsłoneczne ze specjalnymi filtrami.

2Jak wygląda wizyta u okulisty?

Wizyta u okulisty nie jest bolesna, a dzięki coraz nowocześniejszych metodach badania wzroku również nie powoduje dyskomfortu u pacjenta. Niestety często zdarza się, że narząd wzroku jest zaniedbywany, a wizyta u okulisty odkładana z roku na rok. Warto jednak uświadomić sobie, że pogarszający się wzrok i nie robienie niczego w tym temacie może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Obecnie oprócz badania przy użyciu tablic okulistycznych jest wykonywane również komputerowe badanie wzroku, które pozwala na dokładniejszą ocenę narządu wzroku. Każde badanie okulistyczne, jak większość wizyty u specjalistów, powinno się rozpocząć od przeprowadzenia wywiadu z pacjentem, a następnie dopiero okulista przystępuje do wykonania specjalistycznych badań okulistycznych.

3Przebieg wizyty u okulisty

Badanie tablicą okulistyczną jest podstawowym badaniem którego należy się spodziewać przy wizycie u okulisty.
  1. Wywiad z pacjentem

Okulista badanie powinien rozpocząć od przeprowadzenia wywiadu z pacjentem. Najczęściej dotyczy on powodu zgłoszenia się na wizytę, opisania występujących objawów, rodzaju oraz czasu ich trwania, informacji dotyczących pacjenta tkj. wiek, rodzaj wykonywanej pracy, styl życia, dieta, przebyte/ obecne choroby, operacje, urazy oczu, stosowane leki lub używki. Lekarz również powinien zapytać o stan wzroku (czy występuje jakaś wada wzroku lub inne choroby związane z narządem wzroku, czy pacjent nosi okulary lub soczewki kontaktowe). Cenną informacją dla lekarza będzie również poinformowanie czy w rodzinie nie występowały jakiekolwiek choroby oczy, a zwłaszcza jaskra oraz zaćma, które mogą być uwarunkowane genetycznie.

  1. Badanie przedmiotowe

Badanie przedmiotowe polega na wzrokowej ocenie przez lekarza oczodołów, powiek oraz gałek ocznych (ruchomość i wielkość) pacjenta.

  1. Badanie ostrości wzroku

Po przeprowadzonym wywiadzie oraz badania przedmiotowego lekarz powinien wykonać badanie ostrości wzroku. Badanie to ma na celu sprawdzenie ostrości wzroku pacjenta podczas patrzenia z odległości tzw. bliskiej (30-40 cm, ostrość wzroku do bliży) oraz podczas patrzenia ze znacznej odległości (ostrość wzroku do dali). Do przeprowadzenia badania lekarz wykorzystuje tekst np. cyfry, litery lub znaki graficzne ułożone w kilku rzędach od największych do najmniejszych, które umieszczone są na tablicach okulistycznych znajdujących się w określonej odległości od pacjenta. Badanie przeprowadzane jest oddzielnie dla każdego oka, ponieważ ostrość widzenia w każdym oku może być inna. Wynik na poziomie ostrości wzroku równiej 1,0 oznacza, że pacjent widzi prawidłowo i jest w stanie odczytać znaki znajdujące się w każdym w rzędów na tablicy, która umieszczona jest w odległości 5 metrów od pacjenta. W momencie, gdy pacjent nie jest w stanie odczytać znaków z jakichkolwiek rzędów znajdujących się na tablicy wtedy lekarz zakłada pacjentowi specjalne okulary, do których kolejno wkłada szkła okularowe korygując wzrok pacjenta. Jest to pierwsze z badań weryfikujących wadę wzroku, ale nie jest to badanie decydujące, które pozwala na zapisania recepty na okulary. Niekiedy zdarza się tak, że brak ostrości widzenia nie wynika z wady wzroku, ale z innych chorób oczu. Wtedy konieczne jest wykonanie dodatkowych badań specjalistycznych.

Jednym z badań, które pozwala na sprawdzenie ostrości widzenia jest autorefraktometria czyli komputerowe badanie wzroku. Zaletą tego badania jest brak konieczności przygotowania się przez pacjenta do przeprowadzenia autorefraktometrii.

Okulista również może przeprowadzić badanie pola widzenia, które polega na obserwowaniu przez pacjenta punktu świetlnego i informowaniu lekarza o tym czy jest on widoczny. W wyniku badania powstaje schemat, który pokazuje wszelkie ubytki w polu widzenia mogące być objawami chorób siatkówki oka. To badanie służy do diagnozy jaskry, odklejania się siatkówki, chorób nerwu wzrokowego czy chorób układu nerwowego.

  1. Badanie okulistyczne

Najczęściej rozpoczyna się ono od zmierzenia ciśnienia wewnątrzgałkowego występujące u pacjenta. Do wykonania tego pomiaru służą tonometry kontaktowe i bezkontaktowe lub lampa szczelinowa, która jednak wymaga znieczulenia oka przy użyciu kropli. Ciśnienie wewnątrzgałkowe znajdujące się na odpowiednim poziomie nie powinno przekroczyć 20 mmHg. To badanie pozwala na zdiagnozowanie uszkodzeń nerwu wzrokowego czy jaskry, nawet we wczesnym stadium.

Następnie lekarz przeprowadza badanie przedniego odcinka oka (ocena rogówki, tęczówki, soczewki, ciałka rzęskowego) przy użyciu biomikroskopu lub lampy szczelinowej oraz tylnego odcinka oka (ocena ciałka szklistego i siatkówki oka) przy wykorzystaniu wziernika okulistycznego (oftalmoskopu). Zazwyczaj do przeprowadzenia tego badania konieczne jest rozszerzenie źrenic.

Okulista podczas tego badania również bada:

  • ustawienie, osadzenie oraz ruchomość gałek ocznych, które umożliwiają zdiagnozowanie różnych patologii oka (np. zeza, wytrzeszczu oczu, zaburzenia ruchomości oczu),
  • źrenice oka,
  • rogówki,
  • soczewki,
  • tęczówki,
  • dno oka,
  • struktury oka.
  1. Diagnoza

Na koniec wizyty lekarz powinien postawić tzw. diagnozę i poinformować pacjenta o jakichkolwiek chorobach oczu lub pojawiających się patologiach. Możliwe jest również skierowanie pacjenta na dodatkowe badania, których np. nie można przeprowadzić „od ręki” lub też w miejscu wizyty. DO takich badań mogą się zaliczać np. USG gałki ocznej, badanie pola widzenia czy angiografia fluoresceinowa. Często również wizytę kończy wystawienie recepty na wyrobienie okularów korekcyjnych, które pozwalają skorygować wadę wzroku.

4Kiedy wybrać się do okulisty

  1. U noworodka po ukończeniu 3 miesiąca życia

Rozpoczynając od najmłodszych pacjentów każde dziecko, które ukończyło 3 miesiąc życia powinno mieć wykonane badanie wzroku. Warto wiedzieć, że takie badanie nie jest bolesne dla noworodka i nie stwarza żadnego zagrożenia dla zdrowia, a wręcz odwrotnie pozwala na wykrycie wielu schorzeń, które po szybkim rozpoznaniu mają większe możliwości wyleczenia. Częstymi chorobami, które pojawiają się już u niemowlaków, są m.in. retinopatia wcześniaków, a także nowotwory oka. Jeśli u dziecka, podczas tego pierwszego badania, nie zostały zaobserwowane jakiekolwiek problemy z widzeniem, wtedy kolejne badanie tzw. kontrolne można wykonać w momencie jak dziecko osiągnie wiek 2-3 lat.

  1. U dziecka w wieku 2-3 lat

To drugie badanie, kiedy dziecko jest już starsze, pozwala na określenie zarówno ostrości wzroku, jak również widzenia przestrzennego. U dzieci coraz częściej wykrywane są wady wzroku tkj. krótkowzroczność, nadwzroczność oraz astygmatyzm.

  1. U dziecka w wieku 3-5 lat

Kiedy dziecko osiągnie wiek 3-5 lat wtedy należy przeprowadzić u niego badanie bilansowe, które pozwala na rozpoznanie wady wzroku i ewentualne jej skorygowanie. Warto zadbać o wykonanie tego badania w tym czasie, ponieważ większość dzieci w tym wieku zostaje zapisanych do przedszkola, a wady wzroku mogą sprawiać trudności w nauce.

  1. U dziecka w wieku 6 lat

Kolejne badanie powinno być przeprowadzone w wieku 6 lat, kiedy dziecko rozpoczyna naukę w szkole podstawowej.

  1. Dzieci, które ukończyły 6 rok życia i osoby dorosłe do wieku 40 lat

Jeśli w tym czasie u dziecka zostanie wykryta wada wzroku wtedy koniecznie trzeba odbywać wizyty kontrole raz na 3 miesiące. Jeśli natomiast dziecko widzi prawidłowo i nie ma żadnych niepokojących objawów wtedy należy badań wzrok najrzadziej raz w roku. Dotyczy to zarówno dzieci jak i dorosłych, którzy nie ukończyli 40 roku życia.

  1. Osoby dorosłe po ukończeniu 40 roku życia

Po przekroczeniu tego wieku dorośli mogą odbywać wizyty okulistyczne raz na 2 lata, jeśli nie pojawiają się żadne niepokojące objawy. Osoby, które przekroczyły 40 rok życia są bardziej narażone na zachorowanie na jaskrę czy zwyrodnienie plamki żółtej. Są to groźne choroby, które mogą się rozwijać bezobjawowo, a konsekwencje ich nieleczenia mogą być niezwykle groźne, a nawet doprowadzić do ślepoty.

  1. Osoby starcze po ukończeniu 60 roku życia

Osoby starsze, które ukończyły 60 rok życia powinny kontrolować swój wzrok najlepiej raz na rok.

  1. Osoby, które należą do grupy ryzyka

Wszystkie osoby, które znajdują się w tzw. grupie ryzyka powinny częściej odbywać wizyty okulistyczne. Narażone na problemy wzroku są zwłaszcza osoby chore na cukrzyce, u których występują choroby reumatyczne, choroby naczyń, schorzenia układu nerwowego czy choroby nowotworowe, osoby po 40 roku życia, osoby z krótkowzrocznością, niskim ciśnieniem tętniczym, osoby z zaburzeniami gospodarki tłuszczowej, osoby, które posiadają w rodzinie przypadki chorób narządu wzroku. Ważne jest więc kontaktowanie się z okulistą tak często jak zaleci to lekarz prowadzący.

5Najczęstsze choroby oczu

Choroby oczu oraz problemy ze wzrokiem często mogą być powiązane z innymi schorzeniami. Osobami szczególnie narażonymi na dolegliwości związane ze wzrokiem są osoby chorujące na cukrzyc czy miażdżycę, a także osoby, które w swojej rodzinie mają odnotowane przypadki chorób oczu. Również osoby, które ukończyły 40 lat powinny szczególnie dbać o swój wzrok. Problemy z widzeniem, obniżona ostrość widzenia, a także uczucie bólu i pieczenia oczu pojawiają się u wielu osób. Na skutek tych objawów dochodzą kolejne tkj. ból głowy. Oczywiście te objawy nie muszą świadczyć o poważnych chorobach, mogą być po prostu wynikiem starzenia się organizmu i wystarczy skorygować wadę wzroku (okulary korekcyjne), żeby znów móc dobrze widzieć. Niekiedy jest to jednak sygnał, że dzieje się coś poważnego, więc tych objawów nie należy lekceważyć i najlepiej jak najszybciej skontaktować się z okulistą. Zwłaszcza osoby, które chorują na cukrzycę, miażdżycę czy inne choroby układu krążenia powinny obserwować również swój wzrok i w przypadku wystąpienia niepokojących objawów umówić się do okulisty. Lekarz dobierze odpowiednią metodę leczenia lub skieruje pacjenta na operację.

Do najczęstszych chorób oczu należą:

  1. Jaskra – jaskra najczęściej dotyka osób, które ukończyły 35 rok życia. Dokładne jej przyczyny nie są określone, ale wiek, krótkowzroczność przewyższająca 4 dioptrie, niskie ciśnienie tętnicze, przewlekły stres czy migreny, a także uwarunkowania genetyczne zwiększają ryzyko zachorowania. Osoby, które chorują na cukrzycę oraz miażdżycę również znajdują się w grupie ryzyka. Jaskra częściej dotyka kobiety, niż mężczyzn i zazwyczaj pojawia się w 2 oczach. Głównymi objawami jaskry są niedowidzenie skrajnych części obrazu, mroczki lub jasne obwódki pojawiające się wokół źródeł światła. Osoby z jaskrą dużo trudniej przystosowują się do widzenia w ciemności. Oprócz tych dolegliwości często pojawia się również ból głowy. Objawem, którego wykrycie jest możliwe podczas wykonywania badań okulistycznych, jest nadmierna produkcja cieczy wodnistej, która nie ma jak odpływać z gałki ocznej i w efekcie prowadzi do podwyższenia ciśnienia śródgałkowego (które z kolei może wywołać zmiany w obszarze nerwu wzrokowego). Najważniejszym punktem w leczeniu jaskry jest doprowadzenie do obniżenia ciśnienia oka i poprawy ukrwienia nerwu wzrokowego. Lekarz zapisuje specjalne krople. Niekiedy jednak jest konieczne przeprowadzenie zabiegu laserowego, który pozwala na utworzenie miejsca odpływu dla cieczy wodnistej, która zbiera się w gałce ocznej. U niektórych pacjentów jedynym rozwiązaniem jest przeprowadzenie operacji polegającej na usunięciu części tkanek i stworzeniu odpływu dla cieczy wodnistej gromadzącej się w gałce ocznej.
  2. Zwyrodnienie plamki żółtej – podobnie jak w przypadku jaskry przyczyny zwyrodnienia plamki żółtej (tzw. AMD) nie są znane, ale do czynników zwiększających ryzyko zachorowania należą: starszy wiek, palenie papierosów, zaburzenia przemiany materii, duża ilość wolnych rodników w organizmie, a tym samym uszkodzone naczynia krwionośne oka, co ma negatywny wpływ na receptory siatkówki. Niekiedy zwyrodnienie plamki żółtej następuje w wyniku działania trwałego i ostrego światła (takiego jak w przypadku promienia słonecznego odbitego od lusterka, który „uderza” w gałkę oczną). Głównym objawem AMD jest niewyraźny, rozmyty obraz oraz niewyraźne, pofałdowane krawędzie różnych przedmiotów. Osoba z AMD nie widzi części centralnej miejsca, w które patrzy (zamiast tego pojawia się ciemna plama), dlatego często patrzy bokiem, żeby poprawić widzenie.

Istnieją 2 rodzaje zwyrodnienia plamki żółtej:

  • odmiana sucha – charakteryzuje się brakiem tzw. wysięków krwi do plamki żółtej, jest to łagodniejsza wersja zwyrodnienia, która rozwija się stosunkowo powoli, a nieleczona może doprowadzić tylko do częściowej utraty wzroku. Leczenie tej odmiany AMD polega na podawaniu leków, które poprawiają krążenie, a także suplementów (witaminy A, C, E, luteiny), które mają działanie antyoksydacyjna oraz spowalniają rozwój choroby.
  • odmiana wysiękowa – w tym przypadku występuje wysięk krwi do plamki żółtej i jest to odmiana dużo groźniejsza, bo choroba rozwija się szybko i może prowadzić do utraty wzroku. Najczęściej w tym przypadku stosuje się terapię fotodynamiczną czyli podaje się specjalny preparat i za pomocą promieni laserowych dokonuje się zniszczenia uszkodzonych naczyń krwionośnych. Ważne jest wykrycie choroby we wczesnym jej stadium, bo tylko wtedy leczenie może doprowadzić do zatrzymania utraty wzroku.
  1. Zwyrodnienie siatkówki – zwyrodnienie siatkówki pojawia się częściej u osób starszych, ale również może dotknąć osoby, które chorują na cukrzycę, miażdżycę, nadciśnienie tętnicze czy inne choroby ogólnoustrojowe. Osoby, u których występują te dolegliwości są narażone na niedotlenienie siatkówki, naczynia pękają i niekiedy pojawiają się wylewy krwi. Wszystko to prowadzi do powstawania blizn, a nawet zatorów czy zakrzepów, które nieleczone mogą doprowadzić do utraty wzroku. Głównym objawem zwyrodnienia siatkówki jest tzw. podziurawiony obraz, a także mroczki czy pajączki pojawiające się przed oczami. Oczywiście zwyrodnienie siatkówki wymaga leczenia i podawania leków, które wpływają na poprawę ukrwienia, a także wzmacniających witamin.
  2. Zwyrodnienie ciała szklistego – podobnie jak w przypadku innych chorób oczu, tak samo zwyrodnieniu ciała szklistego sprzyjają choroby tkj. cukrzyca, miażdżyca czy nadciśnienie, a dodatkowo bardziej narażone na to schorzenie są osoby, u których występują zwyrodnieniowe zmiany w obrębie szyjnego odcinka kręgosłupa, ponieważ ucisk w tym obszarze może blokuje dopływ tlenu do oka. Również stresujący tryb życia, który prowadzi do skurczy naczyń, może przyczyniać się do rozwoju zwyrodnienia ciała szklistego. Osoby, u których występuje zwyrodnienie ciała szklistego widzą zamazane obrazy, a przed oczami tzw. latające muszki i inne paprochy, które dodatkowo pogarszają widzenie. Niekiedy może dojść do wylewu krwi właśnie do ciała szklistego, co widoczne jest w polu widzenia jako tzw. przeszkoda, mogą również pojawić się zmętnienia w polu widzenia. Leczenie tego schorzenia polega na podawaniu kropli, których stosowanie prowadzi do zanikania zmętnienia. W zaawansowanych stadiach choroby konieczna jest operacja (witrektomia), która ma na celu usunięcie ciała szklistego i zastąpienie go specjalnym preparatem.
  3. Zaćma – zaćma również najczęściej pojawia się u osób starszych, bo jest uważana właśnie za chorobę, która pojawia się wraz z wiekiem, ale również często występuje u diabetyków, osób, u których występuje przewlekłe zapalenie oczu. Również palenie papierosów sprzyja rozwojowi tej choroby, nie bez znaczenia są także uwarunkowania genetyczne. Dzieje się tak na skutek sztywnienia naczyń, soczewka staje się coraz mniej elastyczna i przezroczysta, a w efekcie do oka dociera mniejsza ilość światła i pogarsza się widzenie. U osób z tą dolegliwością może się pojawić zmętnienie widoczne w polu widzenia. Jednym z głównych objawów jest również łzawienie oczu, widzenie „za mgłą”, widzenie podwójnie, niekiedy widziane przedmioty mają kolorowe obwódki. Obraz zaczyna przypominać jasne lub ciemne plamy, a w skrajnych przypadkach chory potrafi jedynie dostrzec światło. Niestety na ten moment nie da się ani zatrzymać, a tym bardziej cofnąć skutków choroby. Na początku jej rozwoju podaje się specjalne krople do oczu, które mają spowolnić rozwój choroby, ale i tak zazwyczaj kończy się to operacją, podczas której uszkodzoną soczewkę zastępuje się sztuczną. Wynik operacji mogą uzupełnić okulary korekcyjne, ale coraz częściej wykorzystuje się nowoczesne sztuczne soczewki, które umożliwiają widzenie nawet bez okularów.
  4. Retinopatia cukrzycowa – jak sama nazwa wskazuje najczęściej choroba ta pojawia się u cukrzyków. U chorujących osób pojawiają się uszkodzenia naczyń włosowatych, receptorów i włókien nerwowych siatkówki. Występują również „wycieki” krwi, ponieważ ściany naczyń krwionośnych są osłabione i w efekcie powstają wysięki, obrzęki czy wybroczyny. Niekiedy, w zaawansowanym stadium choroby, może dojść do zamknięcia się naczyń krwionośnych i powstawania nowych, które mogą wrastać w ciało szkliste. Możliwe jest również wystąpienie rozwarstwienia siatkówki. Głównym objawem retinopatii cukrzycowej jest zamazany obraz oraz widoczne paprochy w polu widzenia. Leczenie tej choroby nazywa się fotokoagulacją laserową, która prowadzi do zlikwidowania zniszczonych naczyń, dzięki czemu siatkówka jest chroniona przed dalszym postępem zmian. Całkowite wyleczenie retinopatii cukrzycowej nie jest możliwe.
  5. Nadwzroczność – nadwzroczność pojawia się w wyniku zmniejszania się elastyczności mięśni akomodacyjnych, a soczewka traci swoją zdolność do zaokrąglania się. W efekcie obraz widziany z bliska jest płaski, niewyraźny. Chory ma trudności z wykonywaniem prostych czynności z bliskiej odległości tkj. np. nawleczenie nici na igłę, w momencie jednak gdy odsuwa się obraz to widoczność się poprawia. Leczenie nadwzroczności polega na odpowiednim doborze okularów tzw. plusów, potrzebnych do widzenia z bliska.

6Wady wzroku

Wadą wzroku nazywania jest niezdolność oka do tworzenia prawidłowo zogniskowanego obrazu. Istnieją 3 główne wady wzroku:

  1. Nadwzroczność (dalekowzroczność) – w przypadku wystąpienia tej wady wzroku obraz powstaje za siatkówką.
  2. Krótkowzroczność – w przypadku krótkowzroczności obraz powstaje przed siatkówką.
  3. Starczowzroczność – ta wada wzroku występuje u osób starszych w wyniku uszkodzenia ogniskowania obrazu. Problemy z widzeniem dotyczą przedmiotów umiejscowionych blisko gałki ocznej.
  4. Astygmatyzm – astygmatyzm pojawia się w wyniku nieprawidłowego ogniskowania obrazu, do którego prowadzą zmiany krzywizn rogówki.

7Czy do okulisty jest potrzebne skierowanie?

Tak – każda osoba, która chce skorzystać z wizyty u okulisty w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia bezpłatnie musi posiadać skierowanie wystawione przez lekarza rodzinnego bądź szpital czy poradnię zdrowia.

Okulista
5 (100%) 2 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here