Ortodonta

Do ortodonty najczęściej wybieramy się, żeby skorygować wady narządu żucia. To właśnie ten specjalista między innymi ocenia wady zgryzu i ustala plan działania. Ortodoncja pozwala nie tylko na uzyskanie estetycznego wyglądu zębów, ale również zapobiega powstawaniu dalszych nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządu żucia. Czym dokładnie zajmuje się ortodonta? Jak się przygotować do wizyty u tego specjalisty i kiedy się do niego zgłosić?

Czym się zajmuje ortodonta?

Ortodoncja to jedna z podstawowych dziedzin medycyny, która zajmuje się zarówno profilaktyką jak i leczeniem wad narządu żucia: zarówno tych nabytych jak i wrodzonych. Sama nazwa ortodoncja wywodzi się od 2 greckich słów tkj. orthos, co oznacza prosty, oraz odous, co oznacza ząb, w dużym uogólnieniu więc celem ortodoncji jest uzyskanie prostych zębów. Ortodoncja jednak swoim zasięgiem obejmuje dużo większy obszar niż tylko prostowanie zębów. Warto również wiedzieć, że z pomocy ortodonty mogą korzystać zarówno dzieci jak i osoby dorosłe.

Przyszły lekarza musi odbyć 5-letnią specjalizację, aby zostać ortodontą. Ortodonta musi posiadać bardzo szeroką wiedzę z tematyki tkj.:

  • anatomia głowy, twarzy (w tym rozwój, wzrost),
  • anatomia szyi,
  • nowotwory w obrębie głowy, szyi, narządów żucia,
  • stany przednowotworowe narządów żucia,
  • wady wrodzone szyi i głowy,
  • wady twarzowo-szczękowo-zgryzowe (np. rozszczep podniebienia),
  • fizjologia narządów żucia, rozwój i wzrost szczęki oraz żuchwy, mechanika wytwarzania się zgryzu,
  • fizjologia stawów skroniowo-żuchwowych,
  • ocena wieku zębowego,
  • choroby dotykające narządy jamy ustnej, rozwój uzębienia oraz narządu żucia, a także ich patologie,
  • patologie oraz zaburzenia związane z morfologią zębów,
  • urazy uzębienia,
  • choroby błon śluzowych oraz przyzębia,
  • kwestie związane z zakładaniem aparatów ortodontycznych (przeciwwskazania, sposoby zakładania, dobór aparatów),
  • chirurgia stomatologiczna,
  • chirurgia szczękowa,
  • parodontologia,
  • stomatologia zachowawcza,
  • stomatologia dziecięca,
  • protetyka stomatologiczna,
  • dermatologia,
  • pediatria,
  • laryngologia,
  • foniatria,
  • logopedia,
  • radiologia stomatologiczna,
  • chirurgia plastyczna.

Ortodonta wykonuje wiele zabiegów, a do najważniejszych z nich należą:

  • dokonywanie znieczulenia (ogólnego oraz miejscowego),
  • korygowanie zgryzu, a w tym dobór aparatu ortodontycznego wraz z zaplanowaniem leczenia,
  • separowanie zębów,
  • prowadzenie procesu wymiany uzębienia,
  • usuwanie zębów,
  • wstawianie implantów zębowych,
  • leczenie ubytków związanych z występowaniem próchnicy,
  • usuwanie złogów powstających na zębach,
  • plastyczna korekta rozszczepu podniebienia.

Jak przygotować się do wizyty?

Wizyta u ortodonty nie wymaga specjalnego przygotowania. Oczywiście przed wizytą, tak samo jak przed wizytą u stomatologa, należy zadbać o higienę jamy ustnej, a w tym dokładne umycie zębów i wyczyszczenie ich przy użyciu nici dentystycznej. Pierwsza wizyta u ortodonty ma na celu określenie problemu i zaplanowanie ewentualnego leczenia nie tylko wad narządu żucia, ale również np. próchnicy. Jeśli na wizytę do ortodonty zgłaszamy się głównie w celu założenia aparatu ortodontycznego warto wiedzieć, że w tym celu wszystkie zęby muszą być wyleczone. Jeśli chcemy przyspieszyć proces korekcji wady zgryzu warto zadbać o uprzednie wyleczenie wszystkich ubytków. Na pierwszej wizycie ortodonta zleci nam również inne badania lub zabiegi, które będą potrzebne.

Jak wygląda wizyta u ortodonty?

Wizyta u ortodonty ma na celu nie tylko poprawę estetyki jamy ustnej, ale również bezpośrednio wpływa na prawidłowe funkcjonowanie narządów żucia oraz zapewnia odpowiednią higienę całej jamy ustnej. Na pierwszej wizycie ortodonta:

  1. Przeprowadzi szczegółowy wywiad z pacjentem.
  2. Sprawdzi stan uzębienia pacjenta.
  3. Zdiagnozuje wady zgryzu.
  4. Wykona zdjęcie RTG, jeśli zajdzie taka potrzeba.
  5. Ustali plan leczenia z uwzględnieniem jego kosztu.

Plan leczenia najczęściej dotyczy założenia aparatu ortodontycznego. W pierwszej kolejności, po wybraniu metody leczenia, pobiera się od pacjenta wycisk szczęki, aby móc przygotować odpowiedni aparat. Na wizycie u ortodonty dobiera się konkretny rodzaj aparatu ortodontycznego (aparat stały lub zdejmowany), który musi być jak najlepiej dopasowany do wady zgryzu występującej u pacjenta.

Na czym polega leczenie ortodontyczne?

Leczenie ortodontyczne może przebiegać dwutorowo: jedną z metod jest wykorzystywanie specjalnych ćwiczeń, a drugą założenie pacjentowi aparatu ortodontycznego. Kiedyś uważało się, że leczenie ortodontyczne można przeprowadzać tylko u dzieci, natomiast prawdą jest, że nie ma wskazanego żadnego wieku, który byłby przeciwwskazaniem do podjęcia leczenia ortodontycznego. Oczywiście warto o uzębienie oraz zgryz dbać już od najmłodszych lat dziecka. Pierwsza wizyta z dzieckiem w celu oceny jego uzębienia powinna się odbyć, gdy dziecko będzie miało ok. 2 lat, a konsultację w tym wypadku przeprowadza pediatra. Do ortodonty dziecko mogą również skierować inni specjaliści tj. stomatolog, laryngolog czy logopeda. Z konsultacji u ortodonty coraz częściej korzystają starsze osoby, które przed leczeniem protetycznym muszą skorygować wady zgryzu.

Leczenie ortodontyczne przebiega kilku etapowo:

  1. Diagnostyka wad zgryzu, a w tym przeprowadzenie badania, przygotowanie materiałów do diagnostyki tkj. modele uzębienia z gipsu, zdjęcia RTG, zdjęcia fotograficzne.
  2. Ustalenie planu leczenia, a w tym sposobu, przebiegu leczenia, dobranie odpowiedniego rodzaju aparatu ortodontycznego oraz oszacowanie kosztów leczenia.
  3. Kolejnym krokiem jest już założenie aparatu ortodontycznego i poinformowanie pacjenta jak z nim postępować.
  4. Wizyty kontrolne, które mają na celu aktywację aparatu ortodontycznego.
  5. Zdjęcie aparatu ortodontycznego i wykonanie ew. potrzebnych badań, żeby ocenić efekty (m.in. zdjęcia fotograficzne, zdjęcia RTG).
  6. Założenie retencji.
  7. Wizyty okresowe, które mają na celu utrzymanie efektów leczenia oraz są związane z retencją.

Zdecydowanymi zaletami leczenia ortodontycznego są:

  • zapewnienie zdrowia zębów, przyzębia, stawów skroniowo-żuchwowych,
  • zapewnienie komfortu jamy ustnej,
  • korekcja wad zgryzu, wad wymowy,
  • uzyskanie estetycznego uśmiechu,
  • poprawa samopoczucia pacjenta i wzrost poczucia wartości.

Poza leczeniem ortodontycznym pacjent może również skorzystać z innych metod dbania o higienę jamy ustnej czyli stomatologicznych zabiegów kosmetycznych, do których należą:

  1. Czyszczenie zębów – ten zabieg ma na celu pozbycie się płytki nazębnej, kamienia oraz osadu z zębów. Zęby czyści się przy użyciu profesjonalnej szczotki oraz specjalnej pasty.
  2. Skaling – to druga z metod oczyszczania zębów, polegająca na usunięciu zmineralizowanej płytki nazębnej za pomocą urządzenia wytwarzającego ultradźwięki.
  3. Piaskowanie – jak sama nazwa wskazuje podczas tego zabiegu do oczyszczania zębów używa się piasku oraz wody pod ciśnieniem. Celem jest usunięcie osadów oraz zanieczyszczeń z zębów.
  4. Wybielanie – to ostatnimi czasy bardzo popularny zabieg, który ma na celu uzyskanie jaśniejszego koloru zębów. Wybielanie można przeprowadzać zarówno w gabinecie lub też w domu, przy użyciu środków chemicznych. Celem wybielania jest usunięcie wszelkich przebarwień, które są związane z wiekiem pacjenta, stosowaniem używek tkj. kawa czy papierosy, stosowaniem niektórych leków itp.
  5. Korekta kształtu zębów – z tej metody najczęściej korzystają pacjenci, którzy nie są zadowoleniu z kształtu swoich zębów. Do przeprowadzenia korekty kształtu zębów najczęściej używa się tzw. koron.
  6. Korekta kształtu dziąseł – niekiedy zbyt krótka korona zęba sprawia, że dziąsła są nadmiernie uwidocznione, co zaburza estetykę uśmiechu. Wadę tę można skorygować poprawiając kształt zarysu dziąsła i wydłużając koronę zębów. Do przeprowadzenia zabiegu używa się lasera, a zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym.

Kiedy należy zgłosić się do ortodonty?

Do ortodonty powinny się zgłosić zarówno dzieci jak i dorośli, u których występują podane objawy.

Dzieci:

  • występująca asymetria dotycząca rysów twarzy,
  • nieodpowiednie nawyki tkj. obgryzanie paznokci, długopisów, ołówków, ssanie palca, zbyt długie ssanie smoczka,
  • wady wymowy,
  • oddychanie przez usta,
  • dysfunkcja języka,
  • ciągle otwarta buzia,
  • utrata zębów mlecznych zbyt wcześnie,
  • cofnięta bródka lub nadmiernie wysunięta,
  • nieprawidłowe uszeregowanie zębów np. ściśnięte zęby lub szpary między zębami.

Dorośli:

  • asymetria uśmiechu,
  • tzw. zgrzytanie zębami,
  • nadmierne ścieranie się zębów,
  • odsłonięte szyjki zębowe,
  • nieprawidłowe uszeregowanie zębów np. stłaczanie się zębów, szpary, obroty zębów,
  • nadmierne odkładanie się kamienia na zębach.

Rodzaje aparatów ortodontycznych

Obecnie ortodoncja jest rozwinięta na wysokim poziomie, a pacjenci mogą korzystać z wielu dostępnych rodzajów aparatów, które będą jak najlepiej dopasowane do ich wad zgryzu. Zadaniem aparatu ortodontycznego jest uzyskanie odpowiednich pozycji zębów, co nie tylko poprawi wygląd uzębienia, ale również ma korzyści zdrowotne.

Jedną z grup aparatów ortodontycznych są aparaty tradycyjne. Takie aparaty mocowane są do poszczególnych zębów. Mogą one być wykonane z metalu, szafiru, dostępne są również zamki ceramiczne. Aparat taki jest wyposażony w specjalny łuk, który naciskając na zęby powoduje ich przemieszczanie się. Wraz z przebiegiem leczenia jest mocowany coraz to grubszy łuk, który działa silniej na zęby. Łuki są przytrzymywane za pomocą tzw. ligatur ortodontycznych, które produkowane są w wielu kolorach. Pacjenci mogą wybrać tradycyjne zamki metalowe (wytrzymałe, skuteczne), bezbarwne zamki ceramiczne (dość kruche, podatne na pękanie, półprzezroczyste lub przezroczyste) czy dyskretne szafirowe (wytrzymałe, nie powodują przebarwień, są praktycznie niewidoczne na białych zębach).

Kolejna grupa aparatów to aparaty samoligaturujące. W odróżnieniu od aparatów tradycyjnych w tym przypadku nie stosuje się ligatur, nie jest więc również potrzebna wymiana ligatur na silniejsze. Leczenie przy użyciu takich aparatów najczęściej przebiega szybciej niż przy użyciu aparatów tradycyjnych. Aparaty te są również wygodniejsze w użytkowaniu.

Aparaty lingwalne to kolejna grupa aparatów, która wyglądem zbliżona jest do tych tradycyjnych, ale różni się od nich tym, że zamki mocowane są na tylnych powierzchniach zębów. Zaletą tych aparatów jest to, że są one niewidoczne. Niekiedy aparaty te wywołują dyskomfort w mówieniu, ale dotyczy to tylko niewielkiej grupy użytkowników.

Aparaty z przezroczystymi nakładkami stają się coraz bardziej popularne, ponieważ są one praktycznie niewidoczne. Takie aparaty zalecane są osobom, które mają niewielką wadę ortodontyczną. Nakładki wymienia się raz na miesiąc z uwagi na przemieszczanie się zębów. Skuteczność takich aparatów jest wysoka, a ich użytkowanie pozwala na utrzymanie higieny jamy ustnej (wyjmowane nakładki).

Czy do ortodonty jest potrzebne skierowanie?

Dzieci, które nie ukończyły 14 roku życia nie muszą posiadać skierowania do ortodonty, aby móc skorzystać z konsultacji u tego specjalisty w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.

Ortodonta
5 (100%) 2 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here