Alkomaty

Alkomat to urządzenie, które w ostatnich latach przestało należeć tylko i wyłącznie do środków, z których korzystają władze – w tym policja – ale coraz częściej zaczęło trafiać do domów osób, które kierują pojazdami. O alkomacie słyszał chyba każdy i mniej lub więcej orientuje się do czego służy i po co został stworzony. Przede wszystkim to specjalistyczne urządzenie pozwala zmierzyć poziom alkoholu w wydychanym powietrzu.

Jego głównym zadaniem jest przekazanie informacji kierowcy czy w obecnym stanie, w jakim się znajduje, może „bezpiecznie” prowadzić pojazd. Oczywiście najlepiej nie siadać za przysłowiowym kółkiem po tym jak spożywaliśmy alkohol, który jak wiemy długo utrzymuje się w organizmie. Niestety zdarzają się sytuacje, w których nie mamy wyjścia lub ilość spożytego alkoholu, czy też czas od jego spożycia, umożliwia „bezpieczną” jazdę. Właśnie, żeby mieć taką pewność, a nie tylko przypuszczać, stworzono alkomaty. Należy jednak pamiętać, że najlepiej po alkoholu nie prowadzić samochodu, bo nie istnieje coś takiego jak bezpieczna ilość alkoholu we krwi.

Wirtualny alkomat

Czym jest alkomat?

Alkomat to urządzenie, które pozwala na dokonanie pomiaru ilości alkoholu zawartego w wydychanym powietrzu – na podstawie analizy tego powietrza – użytkownika, który z niego korzysta. Dzięki temu urządzeniu możliwe jest uzyskanie informacji o stężeniu alkoholu, który znajduje się we krwi – oczywiście w momencie dokonywania tego pomiaru. Głównie alkomaty służą do celów policyjnych związanych z weryfikowaniem trzeźwości, osób które prowadzą pojazdy na drogach. Korzystają z nich również prokuratura, kliniki, firmy ochroniarskie, a także kontrolerzy w firmach, którzy chcą sprawdzać gotowość pracowników do realizowania powierzonych im obowiązków.

Coraz bardziej popularne są alkomaty osobiste czyli takie, które mają służyć osobie prywatnej chcącej sprawdzić swoją zdatność do prowadzenia pojazdu.

Budowa i działanie alkomatu

Alkomat to urządzenie 3-elementowe. Składa się przede wszystkim z:

  • układu do autonomicznej obróbki powietrza,
  • sensora (jednostki pomiarowej) – centrum działania całego alkomatu,
  • układu elektronicznego, sterującego obsługą.

Te 3 elementy pozwalają na dokonywanie pomiarów ilości alkoholu znajdującego się w wydychany powietrzu. Pierwszy element czyli układ służący do autonomicznej (mechanicznej) obróbki powietrza pozwala na wpuszczenie dokładnie ustalonej ilości wydychanego powietrza  do sensora. Ważne jest, aby zawsze wybierać sprzęt wysokiej jakości, a wtedy pomiar będzie jak najdokładniejszy – niezależnie od tego z jaką siłą będziemy wydychać powietrze.

Działanie sensora (jednostki pomiarowej) polega na dokonaniu pomiaru ilości alkoholu w powietrzu, które właśnie trafia na sensor. Dzieje się tak, ponieważ sensor odpowiada za indukcję prądu w takim stopniu, w jakim występuje ilość etanolu. To nasycenie alkoholu podawane jest w liczbach, które przez sensor zamieniane są na wartości dziesiętne. Istnieją takie alkomaty, które po skonfigurowaniu podają wartości w pożądanych promilach. Ostatni element budowy alkomatu to układ elektroniczny, który bazując na informacji dostarczanej z sensora, oblicza zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu.

Następnie otrzymany wynik jest pokazywany na wyświetlaczu alkomatu. Dodatkowo układ elektroniczny posiada również inne funkcje. Umożliwia np. sterowanie drukarką lub sygnalizuje poziom naładowania baterii.

Rodzaje alkomatów

Spośród dostępnych alkomatów wyróżnia się ich 3 typy, ze względu na sensor użyty do jego budowy. Można więc wskazać alkomaty z sensorami:

  1. spektrofotometryczne
  2. elektrochemicznymi,
  3. półprzewodnikowymi  

Alkomat półprzewodnikowy

alkomat półprzewodnikowy
Alkomat półprzewodnikowy

Należy do najtańszej grupy alkomatów, co jest ich zdecydowaną zaletą. Niestety cena nie idzie w parze z jakością. Ta grupa alkomatów jest mało precyzyjna, niedokładna, więc pomiar dokonywany przy użyciu takiego urządzenia nie będzie wiarygodny. Sensory półprzewodnikowe oprócz etanolu wyczuwają również inne związki takie jak nikotyna, aceton, mięta, herbata, kawa węglowodory, związki nieorganiczne, które znajdują się np. w pożywieniu czy papierosach, a nawet temperatura czy wilgotność powietrza. Używanie alkomatu z takim sensorem wymaga odpowiedniego przygotowania czyli oczyszczenia jamy ustnej i pilnowania instrukcji obsługi. Łatwe w użyciu urządzenie w efekcie staje się nieco uciążliwe.Istotna jest również konieczność dostarczenia dużej mocy do urządzenia, żeby mogło zadziałać. Rozładowana bateria również może wpłynąć na niedokładność pomiaru. Taki sensor pod wpływem zbyt dużej ilości etanolu lub innych związków może uleć uszkodzeniu tzn. spalić się lub rozkalibrować (nawet już po kilku użyciach).

Alkomaty z sensorami półprzewodnikowymi są najczęściej kupowane przez osoby indywidualne. Ich koszt wynosi od 20 do 700 zł. Pomiar może być podawany z błędem, dlatego producenci nawet go nie określają, ale może on osiągnąć absurdalny rozmiar nawet kilkuset procent. Co ważne producenci nie biorą również odpowiedzialności prawnej za dokładność, stabilność lub powtarzalność otrzymywanych wyników.

Alkomat elektrochemiczny

Alkomat elektrochemiczny

Główną zaletą sensora elektrochemicznego jest jeg
o niewrażliwość na inne związki niż etanol, co oznacza, że taki sensor zmierzy tylko poziom alkoholu w wydychanym powietrzu, a nie tak jak w przypadku sensora półprzewodnikowego – np. ilość nikotyny. Wyższa jakość tego sensora i dokładniejszy pomiar prowadzi do wyższej ceny. Taki sensor nie jest tani, ale zdecydowanie warto zainwestować w takie urządzenie, które spełnia swoją rolę. Ogniwo paliwowe pod wpływem alkoholu przekształca się w kwas octowy, co prowadzi do uwolnienia elektronów oraz do powstania prądu elektrycznego – tak właśnie działa sensor elektrochemiczny. Sensory elektrochemiczne również dzielą się na te bardziej specjalistyczne charakteryzujące się dużo większą czułością, które służą np. policji. Alkomaty do indywidualnego użytku są tańsze i bardziej przystępne dla standardowego użytkownika. Koszt alkomatów z sensorem tego rodzaju sięga 7000 zł, ale można również znaleźć tańsze urządzenia. Błąd pomiary określany przez producentów wynosi ok. +/- 5% przy 0,4 mg/l. Błąd ten jest niewielki z uwagi na wbudowany platynowy czujnik elektrochemiczny do urządzenia. Takie urządzenie powinno działać przez okres ok. 5 lat, a wymaga kalibracji (zwłaszcza urządzenie używane do celów dowodowych) co ok. 6 miesięcy.

Alkomat spektrofotometryczny

Trzecia grupa sensorów – tych najbardziej dokładnych – to sensory spektrofotometryczne, które do obliczania stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu posługują się analizą światła (spektrum podczerwieni). Na podstawie długości fali można określić zawartość etanolu w wydychanym powietrzu. Ta grupa alkomatów z sensorami typu spektrofotometrycznego jest najdroższa, a urządzenia tego rodzaju są większych rozmiarów. Wszystko to sprawia, że alkomaty z sensorami spektrofotometrycznymi są stosowane przez policję, prokuraturę, szpitale i inne jednostki, które tych urządzeń potrzebują do uzyskiwania dowodów. Cena takich sensorów przewyższa 8 000 zł. Warto jednak pamiętać, że są to urządzenia stacjonarne, więc bateria nie ma wpływu na jakość i dokładność pomiaru. Czas użytkowania czy częstotliwość kalibracji takiego urządzenia nie są określane przez producentów.

Alkomat spektrofotometryczny
Alkomat spektrofotometryczny

Alkomaty również dzielą się na:

  • osobiste – czyli takie, które służą do indywidualnego użytku. Najczęściej użytkownicy takich alkomatów korzystają z nich raz na jakiś czas, gdy zajdzie taka potrzeba. Cena takiego alkomatu to kilkaset złotych, a oczywiście od tego jaki model wybierzemy zależy dokładność urządzenia. Te przenośnie alkomaty są wygodne w obsłudze, jednak nie gwarantują takiej dokładności pomiaru jak np. w przypadku alkomatów dowodowych.
  • dowodowe – te profesjonalne urządzenia są bardziej zaawansowane technologicznie od alkomatów osobistych. Są najczęściej używane przez policję czy prokuraturę i mogą stać się materiałem dowodowym w wielu sprawach. Zanim dany alkomat zostanie przekazany w ręce władz wcześniej musi zostać dokładnie przebadany i przetestowany, dopiero po uzyskaniu niezbędnego certyfikatu może zostać dopuszczony do użytku. Testy oraz badania muszą być przeprowadzane co 6 miesięcy. Z takich alkomatów mogą również korzystać inne firmy, w tym również ochroniarskie, natomiast każdy użytkownik musi pamiętać o tym, aby regularnie oddawać do serwisu to urządzenie, a tym samym zapewnić sobie gwarancję dokładności pomiaru.
  • przesiewowe – zaletą tych alkomatów jest to, że nie wymagają kontaktu z ustami użytkownika. Są one wyposażone w czuły sensor elektrochemiczny, dzięki czemu dokonują pomiarów nawet w krótkich odstępach czasu. Są to urządzenia szybkie i wytrzymałe. Z takich sprzętów często również korzysta policja tzw. drogówka w celu weryfikowania trzeźwości kierowców. Co ciekawe taki alkomat nie wskazuje konkretnych promili alkoholu – podaje jedynie informację, czy we krwi osoby badanej znajduje się alkohol czy też nie (informacja tak/nie). Nie da się więc za pomocą tego urządzenia sprawdzić jakie ilości alkoholu znajdują się w naszym organizmie.
  • barowe – te alkomaty są urządzeniami stacjonarnymi, które najczęściej służą do celów zarobkowych. Montowane są w różnych miejscach publicznych: np. puby, dyskoteki czy hotele, żeby każdy użytkownik, który ma taką potrzebę, mógł z nich skorzystać oczywiście za opłatą. Jest to dobre rozwiązanie dla osób, które nie mają swojego podręcznego alkomatu a szybko chcą zweryfikować czy mogą prowadzić samochód.

Kalibracja alkomatu

Kalibracja alkomatu to nic innego jak przeprowadzanie testów, które pozwalają na określenie sprawności danego urządzenia. Częstotliwość przeprowadzania kalibracji zazwyczaj jest określana przez producenta. Im droższe urządzenie – o wyższej jakości – tym ta częstotliwość jest niższa. Niestety z czasem na skutek użytkowania alkomatu jego wyniki mogą być niedokładne, a nawet błędnie interpretowane przez sam układ elektroniczny alkomatu. Jeśli wynik takiej kalibracji jest negatywny serwisanci resetują oprogramowanie i dokonują dokładnego ustawienia początkowych wartości na podstawie próbek alkoholu. O tym, że sprzęt wymaga kalibracji może również świadczyć otrzymywanie błędnych wyników podczas użytkowania lub pojawiające się komunikaty jak CAL czy SEN. Dla uśrednienia przyjmuje się, że najlepiej dokonywać kalibracji alkomatu co 6 miesięcy lub zawsze po 300 dokonanych pomiarach.

Jaki alkomat wybrać?

Jeśli przymierzamy się do zakupu alkomatu warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

  1. Czy potrzebuję alkomat do celów indywidualnych?
  2. Jak często będę używał alkomatu?
  3. Jaki mam budżet na zakup alkomatu?

Te 3 pytania i udzielenie odpowiedzi na nie pozwoli nam określić nasze potrzeby oraz możliwości finansowe, co znacznie zawęzi zasięg poszukiwania idealnego urządzenia. Oczywiście im droższy alkomat tym większe prawdopodobieństwo, że jego jakość będzie wyższa, a uzyskiwane wyniki faktycznie będą odzwierciedlać stan rzeczywisty. Najtańsze alkomaty z sensorami półprzewodnikowymi kosztują ok. kilkudziesięciu do kilkuset złotych, ale niestety nie są precyzyjne. Nawet brak ich użytkowania może doprowadzić do ich uszkodzenia. Zdecydowanie lepsze będą alkomaty z sensorami elektrochemicznymi. Jest to sprzęt używany również przez policję, przez co mamy większą gwarancję ich jakości i dokładności uzyskiwanych pomiarów. Oczywiście alkomat alkomatowi nierówny, więc najlepiej przeprowadzić dokładną analizę rynku lub zasięgnąć opinii innych użytkowników. W przypadku tych alkomatów możemy odrobinę zaoszczędzić na konieczności dokonywania kalibracji, ponieważ ta częstotliwość jest rzadsza niż w przypadku alkomatów półprzewodnikowych. Cena tego urządzenia jest jednak wyższa, ale również jego żywotność jest dłuższa. Alkomaty spektrofotometryczne są bardzo drogie (powyżej 8 000 zł) dlatego najczęściej indywidualny użytkownik nawet nie bierze pod uwagę zakupu takiego urządzenia.

Oprócz wyboru rodzaju alkomatu do użytku osobistego warto również wybierać sprzęt od zaufanego producenta, który specjalizuje się w produkcji alkomatów, a także takie urządzenia, które pochodzą od godnego zaufania dostawcy. Dzięki temu możemy mieć pewność, że konieczna kalibracja urządzenia będzie przeprowadzana profesjonalnie,  a serwis będzie rzetelny.

Przy wyborze alkomatu warto również przyjrzeć się elementom budowy danego alkomatu: ważny będzie nie tylko rodzaj sensora, ale również układ obróbki mechanicznej powietrza.

Uważajmy na tanie podróbki sprzętów. Jeśli na zakup alkomatu chcemy przeznaczyć do 100 zł lepiej w ogóle zrezygnować z takiego zakupu. Taki tani sprzęt najczęściej jest po prostu podróbką, zazwyczaj wyprodukowana w Chinach, którego jakość pomiaru zdecydowanie odbiega od rzeczywistości. Bardziej niż do celów indywidualnych może służyć jako zabawka.

Najlepiej zakupić alkomat w miejscu, w których istnieje możliwość serwisowania. Warto również zweryfikować opinie innych osób dotyczących danego producenta i dostawcy. Istnieją również takie sklepy, które swoim klientom oferują gwarancję na dany produkt oraz możliwość dokonywania bezpłatnej kalibracji alkomatu – przeliczmy czy faktycznie taka oferta się opłaca czy koszty kalibracji zostały np. ukryte w cenie samego sprzętu.

Wirtualny alkomat online – czy jest wiarygodny?

Coraz większą popularność zyskuje dokonywanie pomiarów stężenia alkoholu znajdującego się w organizmie za pomocą tzw. alkomatów online. Teoretycznie w celu dokonania pomiaru alkoholu we krwi należy podać dane:

  • płeć
  • data spożycia alkoholu
  • waga
  • wzrost
  • ilość spożytego alkoholu (liczba sztuk)
  • rodzaj spożytego alkoholu (np. piwo, wino, wódka)
  • zawartość alkoholu w napoju
  • cena za sztukę danego alkoholu.

Następnie należy kliknąć przycisk „Oblicz”, aby uzyskać pomiar. Oczywiście należy pamiętać, że taki pomiar nigdy nie będzie dokładny ani wiarygodny. Może on bardziej służyć dla zabawy, ale zdecydowanie nie powinien być wyznacznikiem mówiącym o naszym stanie trzeźwości i możliwości prowadzenia pojazdu. Kwestia jazdy pod wpływem alkoholu jest sprawą niezwykle poważna, a takie alkomaty w formie online, ogólnodostępnej, mogą wyrządzić więcej szkód niż zrobić pożytku.

Do tematu alkomatów online należy więc podchodzić z ostrożnością, a pomiarów uzyskiwanych za pośrednictwem takich wirtualnych kalkulatorów, nie brać na poważne i nie przywiązywać do nich większej wagi. Pamiętajmy, że nawet alkomaty, które kosztują kilkadziesiąt czy kilkaset złotych mogą dawać błędne odczyty, w zależności od ich jakości czy użytych do budowy czujników. Jak więc alkomat online może odzwierciedlać stan faktyczny?

Polskie normy dotyczące stanu po spożyciu alkoholu

Na koniec warto sobie również przypomnieć przepisy prawne, które określają normy dot. stężenia alkoholu w organizmie.

Art. 115 §16, Kodeksu Karnego brzmi:

Stan nietrzeźwości w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy:
1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub
2) zawartość alkoholu w 1 dm
3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Warto pamiętać, że za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwym lub po spożyciu alkoholu (jeśli zostały przekroczone normy określone w Kodeksie Karnym), grozi odpowiedzialność karna. Pamiętajmy, że prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, a nawet gdy w organizmie jest jego niedopuszczalna zawartość, może być tragiczne w skutkach nie tylko dla nas samych, ale również dla innych użytkowników ruchu drogowego. Nietrzeźwi kierowcy są jednymi z najczęstszych powodów występowania wypadków drogowych, ze skutkami utraty zdrowia a nawet śmierci.

Alkomaty
5 (100%) 3 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here