Kreatynina i jej poziom we krwi i moczu

Kreatynina to ważny związek chemiczny – azotowy, który jest obecny w naszej krwi oraz w moczu. Poziom kreatyniny ma szczególne znaczenie dla ludzkiego zdrowia, a zarówno zbyt wysokie oraz zbyt niskie stężenie może nieść ze sobą poważne konsekwencje. Czym dokładnie jest kreatynina? Jaki jest jej poziom zgodny z wyznaczoną normą? Jakie konsekwencje niosą ze sobą odchylenia od tej normy?

Czym jest kreatynina?

Kreatynina to organiczny związek azotowy, który wytwarzany jest w procesie metabolizmu organizmu, a dokładniej w procesie rozkładu fosforanu kreatyny. Kreatynina występuje zarówno we krwi, jak i w moczu, a jest pochodną kreatyny (nośnika energii, który odpowiada za dostarczanie jej do wszystkich mięśni). Jest ona wydalana z organizmu wraz z moczem w ilościach, które zależne są od indywidualnych uwarunkować organizmu: masa mięśni, produkcja, szybkość wydalania z organizmu, wiek, płeć. Przeciętnie ludzki organizm wydala ok. 14-26 mg kreatyniny na każdy kilogram masy ciała w ciągu doby.

Odpowiedni poziom kreatyniny, który można zbadać podczas biochemicznej analizy krwi, jest szczególnie ważny dla prawidłowego funkcjonowania nerek. Wszelkie odchylenia od normy (nadmiar kreatyniny) mogą świadczyć o chorobach i innych schorzeniach nerek, a określanie poziomu kreatyniny pozwala na zdiagnozowanie tych problemów. Warto wiedzieć, że zgodnie z normą poziom kreatyniny zawartej w surowicy krwi u dorosłego człowieka powinien kształtować się w granicach 0.6-1.3 mg/dl. Stężenie kreatyniny w moczu jest zależne od przesączania kłębuszkowego (filtracyjnego działania nerek), natomiast stężenie kreatyniny w surowicy krwi jest wielkością praktycznie stałą dla każdej osoby. Badania biochemiczne pozwalają na określenie poziomu kreatyniny zarówno we krwi jak i w  moczu, a wyniki są podstawą do oceny funkcjonowania nerek, a także pozwalają na obliczenie wskaźnika GFR.

Poziom kreatyniny zawartej w moczu powinien kształtować się na poziomie 800-1350 mg/dobę w przypadku płci żeńskiej oraz 1100-2000 mg/dobę w przypadku płci męskiej.

Badanie poziomu kreatyniny

Kreatynina powstaje w mięśniach w procesie przemiany materii z fosforanu kreatyny, a stamtąd jest transportowana wraz z krwią do tzw. kłębuszków nerwowych gdzie jest filtrowana do moczu, a następnie wraz z nim usuwana z organizmu. Podstawowym badaniem dot. poziomu kreatyniny jest określanie jej stężenia na podstawie zawartości we krwi – w próbce krwi. Badanie takie przeprowadza się na czczo – najlepiej rano, kiedy odstęp pomiędzy ostatnim posiłkiem wyniesie ok. 8-10 godzin. Dla uzyskania jak najbardziej rzeczywistych wyników zalecane jest również wypicie niedługo przed badaniem 1 szklanki czystej wody oraz unikanie wysiłku fizycznego na 24 godziny przed badaniem. Niekiedy oblicza się również tzw. klirens kreatyniny czyli ilość kreatyniny wydalanej z organizmu wraz z moczem na dobę. Klirens kreatyniny pozwala na badanie i obserwowanie pracy nerek, a także pracy kłębuszków nerkowych, które odpowiadają właśnie za filtrację kreatyniny do moczu. Obliczenie klirensu kreatyniny pozwala na wykrycie odchyleń od normy jeszcze zanim aż połowa miąższu nerkowego przestanie poprawnie pracować. Klirens kreatyniny pozwala określić stosunek stężenia kreatyniny zawartej w surowic krwi do stężenia kreatyniny zawartej w moczu, na godzinę lub na dobę.

Obliczanie wskaźnika GFR – przesączania kłębuszkowego – zalecane jest u osób, u których podwyższone lub zbyt wysokie stężenie kreatyniny utrzymuje się przez min. 3 miesiące i może to świadczyć o przewlekłej chorobie nerek. Wskaźnik GFR pozwala na ustalenie stadium zaawansowania choroby. Wskaźnik przesączania kłębuszkowego jest określany właśnie na podstawie poziomu kreatyniny zawartej w surowicy krwi, a także płci oraz wieku badanej osoby. Ten wskaźnik umożliwia ocenę stanu nerek, a dokładniej określa on ile krwi przepływającej przez nerki jest przefiltrowana przez kłębuszki nerek. Prawidłowy GFR powinien się kształtować na minimalnym poziomie 90 ml/min/1,73m2. Wszystkie wartości poniżej 90 ml mogą świadczyć o upośledzeniu czynności nerek, a jak wskaźnik GFR wynosi mniej niż 30 ml/min/1,73 m2 prawdopodobnie świadczy to o niewydolności nerek. Oczywiście nie należy na własną rękę interpretować wyników. Otrzymany wynik zawsze powinien być skonsultowany z lekarzem. Natychmiastowa konsultacja lekarska jest wskazana w momencie, gdy wskaźnik GFR będzie zbyt niski, a dodatkowo wystąpią objawy jak ból, gorączka, problemy z oddawaniem moczu, problemy układu pokarmowego.

Kto w szczególności powinien wykonać badania na określenie poziomu kreatyniny?

  1. Osoby starsze.
  2. Osoby, które mają problemy z nerkami (uszkodzenia nerek, kamica nerkowa).
  3. Osoby, które borykają się z chorobami związanymi z mięśniami (dysfunkcja mięśniowa).
  4. Osoby, u których można zaobserwować nagły przyrost masy mięśniowej.
  5. Osoby, stosujące głodówkę lub nieodpowiednią dietę.

Niekiedy istnieje koniczność powtarzania badania lub przeprowadzenia go nawet kilkukrotnie dla otrzymania jak najbardziej obiektywnych wyników.

Czynniki, które wpływają na zmiany poziomu kreatyniny

Kreatynina powinna być utrzymywana na poziomie określonym przez normę. Zarówno jej nadmiar jak i niedomiar mogą świadczyć o występowaniu chorób i dolegliwości związanych z funkcjonowaniem nerek i nie tylko.

Wzrost poziomu kreatyniny może świadczyć o:

  • zmniejszonym przepływie krwi przez nerki, co może doprowadzić do upośledzenia funkcji tego narządu, niewydolności nerek w wyniku np. wstrząsu, zastoju moczu, uszkodzenia miąższu nerek, zaburzeń krążenia,
  • przewlekłej niewydolności nerek (na skutek np. kłębuszkowego zapalenia nerek),
  • zwężeniu dróg moczowych – niedrożności dróg moczowych,
  • uszkodzeniu lub zakażeniu nerek,
  • gigantyzmie,
  • podwyższonym ciśnieniu krwi (u kobiet w ciąży),
  • rzucawce ciążowa lub stanie przedrzucawkowy (u kobiet w ciąży),
  • zatruciu związkami organicznymi lub nieorganicznymi,
  • odwodnieniu,
  • przyjmowanie niektórych leków np. antybiotyków z grupy tetracyklin, ceafalosporyn, leków przeciwbólowych.

Zbyt wysoki poziom kreatyniny może świadczyć o poważnych schorzeniach, nie tylko tych związanych z funkcjonowaniem nerek. Jeśli w wyniku przeprowadzonych badań poziom kreatyniny zostanie oznaczony jako zbyt wysoki należy skorzystać z konsultacji lekarskiej, a szczególnie w sytuacji, gdy podwyższonemu poziomowi kreatyniny towarzyszą np. wymioty, biegunka czy gorączka. Nadmierna produkcja kreatyniny np. podczas aktywności fizycznej lub odwrotnie – zahamowanie jej wydalania z organizmu może również prowadzić do wzrostu poziomu kreatyniny.

Spadek poziomu kreatyniny może świadczyć o:

  • ciąży,
  • zanikach mięśni,
  • miastenia czyli choroba autoimmunologiczna,
  • przyjmowanie niektórych leków steroidowych np. kortykosterydów o działaniu przeciwalergicznych i przeciwzapalnym.

Zbyt niski poziom kreatyniny może świadczyć o zaniku mięśni np. w wyniku zbyt wyniszczającej diety, niedożywienia. Obniżony poziom kreatyniny może również wystąpić u kobiet będących w ciąży. Jest to również skutek uboczny przyjmowania niektórych leków steroidowych, a stan taki może się także pojawić u osób, które chorują na miastenię czyli chorobę autoimmunologiczną.

Wzrost poziomu kreatyniny zazwyczaj świadczy o schorzeniach lub zaburzeniach w funkcjonowaniu jakiegoś układu. Osoba, która ma dużą masę mięśniową i aktywnie uprawia jakiś sport (poddawana jest dużemu wysiłkowi fizycznemu) nie powinna mieć znacznego przekroczenia poziomu kreatyniny o ile jej nerki prawidłowo funkcjonują. Poziom kreatyniny znacznie wzrasta w sytuacji, gdy przynajmniej połowa funkcji nerek jest upośledzona.

Kreatynina i jej poziom we krwi i moczu
4.3 (86.67%) 3 głos

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here